"مقتل بزرجمهر" دراسه مقارنه بین الواقع التاریخی وتوظیفه الادبی عند خلیل مطران

سال انتشار: 1402
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 311

فایل این مقاله در 28 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد

استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:

لینک ثابت به این مقاله:

شناسه ملی سند علمی:

JR_JALIT-15-4_004

تاریخ نمایه سازی: 30 بهمن 1402

چکیده مقاله:

هذه المقاله محاوله لدراسه قصیده "مقتل بزرجمهر" لخلیل مطران ومقارنتها بالواقع التاریخی من خلال قراءه المصادر التاریخیه؛ فبناء علی ذلک یتطرق البحث اولا الی معالجه الواقع التاریخی، ثم یلقی نظره علی توظیفه الادبی، واخیرا یقوم بدراسه مقارنه بینهما. لقد حافظ الشاعر فی قصیدته علی الاطار التاریخی العام غیر انه قام بتغییرات فی الموضوع والبنیه الفنیه تلبیه لاهدافه الشخصیه؛ ووظف هذه التراجیدیا لکی تمثل صرخه فی وجه الاستبداد العثمانی، فالطابع السیاسی والاجتماعی للموضوع یشکل نوعا من الاغراء للشاعر الذی رفع صوته مع اصوات المناضلین ودعا الی الحریه والمقاومه ضد الاستبداد. واما المقاربه هذه، فتشمل اوجه التشابه والخلاف بین الواقع التاریخی والتوظیف الادبی فی القصیده االمطرانیه، فضلا عن معالجه الاضافات الموضوعیه والفنیه، معتمده علی المنهج الوصفی التحلیلی مستخدمه نظریه التناص. علما بان البحث قد توصل الی ان الشاعر قد اتخذ من هذه الواقعه التاریخیه، قصیده ملحمیه لتحریض الشعوب العربیه واستثاره حمیتهم ضد الحکم العثمانی، فالشعب فی هذه القصیده –حسب تعبیر مطران- رمز للشعوب العربیه وکسری رمز للحکام الجائرین والمستبدین وبزرجمهر یرمز البطل الذی یضحی بنفسه من اجل حریه الجماهیر. فقد اعتمد مطران فی معالجته علی مصادر تاریخیه اخری غیر مرتبطه بالقضیه، واختار منها ما یساعد السیاق، فانه عندما یتحدث عن حضور ابنه بزرجمهر سافره فی ساحه الاعدام، وقولها بانها لا تری رجلا حتی تلبس قناعا- علی خلاف التقالید الفارسیه التی توجب الحجب علی النساء الحرائر- یستعیره من قضیه اعدام الحسین بن منصور الحلاج. ومن ناحیه اخری یستعین الشاعر بالبنیه الفنیه للوصول الی الغرض الرئیس للقصیده حیث یستخدم عنصر الحوار لتطور سرد الاحداث الی جانب استخدامه بعض المحسنات البدیعیه والمعنویه -من مثل الاقتباس والمذهب الکلامی- فی الدعوه الی الحریه والمقاومه؛ فجاءت الاضافات فی مستوی الموضوع والبناء الفنی لخدمه اغراض القصیده

نویسندگان

مجید صاح بک

قسم اللغه العربیه وآدابها، جامعه العلامه الطباطبائی، ایران.

رضا جلیلی گیلانده

قسم اللغه العربیه وآدابها، جامعه العلامه الطباطبائی، ایران.

مراجع و منابع این مقاله:

لیست زیر مراجع و منابع استفاده شده در این مقاله را نمایش می دهد. این مراجع به صورت کاملا ماشینی و بر اساس هوش مصنوعی استخراج شده اند و لذا ممکن است دارای اشکالاتی باشند که به مرور زمان دقت استخراج این محتوا افزایش می یابد. مراجعی که مقالات مربوط به آنها در سیویلیکا نمایه شده و پیدا شده اند، به خود مقاله لینک شده اند :
  • القرآن الکریم ...
  • ابراهیم، محمد حمدی (۱۹۹۴م)، نظریه الدراما الاغریقیه، ط۱، القاهره، الشرکه ...
  • ابو علی مسکویه، احمد (۱۹۸۷م)، تجارب الامم، تحقیق ابوالقاسم امامی، ...
  • ابن ابی اصیبعه، احمد (لا تا)، عیون الانباء، تحقیق نزار ...
  • ابن اسفندیار، محمد، (۱۳۶۶ش)، تاریخ طبرستان، تحقیق عباس اقبال آشتیانی، ...
  • ابن بلخی (۱۳۶۳ش)، فارسنامه، تحقیق غای لی­سترانج و رینولد الین ...
  • اقبال الآشتیانی، عباس (۱۳۵۰ش)، معارف ایران در عهد انوشیروان، تحقیق ...
  • البلعمی، ابو علی (۱۳۹۶ش)، تاریخ بلعمی، ط۲، طهران، هرمس ...
  • البیهقی، ابو الفضل (۱۴۰۰ش)، تاریخ بیهقی، تحقیق علی­اکبر فیاض، ط۸، ...
  • الثعالبی، ابو منصور، (۱۹۰۰م)، غرر اخبار ملوک الفرس وسیرهم، تحقیق ...
  • جمال الدین، محمد السعید (۲۰۰۳م)، الادب المقارن دراسات تطبیقیه فی ...
  • جیرشمان، رومان (۱۳۵۵ش)، ایران از آغاز تا اسلام، ترجمه محمد ...
  • حمود، محمد (۲۰۰۳م)، خلیل مطران (رائد الجده فی الشعر العربی ...
  • دریایی، تورج (۱۳۸۳ش)، شاهنشاهی ساسانی، ترجمه مرتضی ثاقب­فر، ط۱، طهران، ...
  • دوبلوا، فرانسوا (۱۳۸۲ش)، برزوی طبیب و منشا کلیله و دمنه، ...
  • دیاکونوف، میخائیل (۱۳۴۶ش)، تاریخ ایران باستان، ترجمه روحی ارباب، ط۱، ...
  • الدینوری، احمد (۱۹۵۹م)، الاخبار الطوال، تحقیق عبد المنعم عامر، بغداد ...
  • رجبی، پرویز (۱۳۸۲ش)، هزاره­های گمشده، ط۲، طهران، توس ...
  • روانان، داود وشهرام جلیلیان (۱۳۹۴ش)، «شخصیت مزدک در متون اسلامی»، ...
  • زرین کوب، عبد الحسین (۱۳۸۹ش)، شعله­ی طور، ط۹، طهران: سخن ...
  • سعدی، ابو محمد مشرف الدین (۱۳۵۹ش)، بوستان، تحقیق غلامحسین یوسفی، ...
  • سعدی، ابو محمد مشرف الدین (۱۳۸۵ش)، گلستان، تحقیق محمدعلی فروغی، ...
  • الشیرازی، حیدر (۱۳۸۸ش)، «اسباب ستر المراه وسفورها فی شعر العصر ...
  • صفا، ذبیح الله (۱۳۶۳ش)، حماسه سرایی در ایران، ط۴، طهران، ...
  • ضیف، شوقی (لا تا)، الادب العربی المعاصر فی مصر، ط۱۰، ...
  • الطبری، محمد بن جریر (۱۹۸۷م)، تاریخ الطبری، بیروت ...
  • العطوی، مسعد بن عید (۲۰۰۹م)، الادب العربی الحدیث، ط۱، تبوک، ...
  • علوش، سعید، (۱۹۸۵م)، معجم المصطلحات الادبیه المعاصره، بیروت، دار الکتاب ...
  • العیایده، عاطف خلف سلیمان (۲۰۱۲م)، الاتجاه الانسانی فی شعر خلیل ...
  • غنیمی هلال، محمد. (۲۰۰۸م)، الادب المقارن، ط۹، القاهره، دار نهضه ...
  • غنیمی هلال، محمد (لا تا)، دراسات ادبیه مقارنه، القاهره، دار ...
  • غنیمی هلال، محمد (لا تا)، دور الادب المقارن فی توجیه ...
  • الفاخوری، حنا (۱۹۸۶م)، الجامع فی تاریخ الادب العربی ادب الحدیث، ...
  • الفردوسی، ابو القاسم (۱۳۸۶ش)، شاهنامه، تحقیق جلال خالقی مطلق وابی ...
  • کریستن­سن، آرتور (۱۳۳۲ش)، ایران در زمان ساسانیان، ترجمه غلامرضا رشیدیاسمی. ...
  • الکواکبی، عبد الرحمن (۲۰۰۷م)، طبائع الاستبداد ومصارع الاستعباد، دمشق، صفحات ...
  • المسعودی، ابو الحسن علی بن الحسین بن الحسن (۱۹۶۵)، مروج ...
  • مشکور، محمد جواد، (۱۳۶۶ش)، تاریخ سیاسی ساسانیان، ط۱، طهران، دنیای ...
  • مطران، خلیل (۱۹۷۷م)، دیوان الخلیل، ط۱، بیروت، دار مارون عبود ...
  • ممتحن، حسین علی (۱۳۵۴ش)، «نهضت علمی و ادبی ایران در ...
  • منشی، نصر الله (۱۳۷۴ش)، دیباچه­ای بر کلیله و دمنه، تحقیق ...
  • نجم رازی، عبد الله بن محمد (۱۳۸۰ش)، مرصاد العباد، تحقیق ...
  • نجومیان، امیر علی (۱۳۹۱ش)، «به سوی تعریفی تازه از ادبیات ...
  • ندی، طه (۱۹۹۱م)، الادب المقارن، بیروت، دارالنهضه العربیه للطباعه والنشر ...
  • نظام الملک، حسن (۱۳۶۹م)، سیاست­نامه، تحقیق عباس اقبال الآشتیانی، ط۱، ...
  • نولدکه، تیودور (۱۳۵۸م)، تاریخ ایرانیان و عرب­ها در زمان ساسانیان، ...
  • الیعقوبی، احمد (۱۹۳۹م)، تاریخ الیعقوبی، ط۱، النجف، المکتبه المرتضویه ...
  • https://ar.wikiinfo.wiki/wiki/Protagonista_silenciosoReferencesThe Holy Quran ...
  • Abraham, M. H. (۱۹۹۴). The Theory of Greek Drama (۱st ...
  • Abu Ali Miskawayh, A. (۱۹۸۷). Experiences of Nations (۱st ed.). ...
  • Ibn Abi Usaybi'a, A. (n.d.). News Sources (N. Rida, Ed.). ...
  • Ibn Esfandiar, M. (۱۹۸۷). History of Tabarstan (A. Eqbal Ashtiani, ...
  • Al-Bayhaqi, A.A. (۲۰۲۱). History of Bayhaqi (A.A. Fayyad, Ed.) (۸th ...
  • Jamal al-Din, M.S. (۲۰۰۳). Comparative Literature: Applied Studies in Arabic ...
  • Hamoud, M. (۲۰۰۳). Khalil Mutran (The Pioneer of Modern Arabic ...
  • Daryayee, T. (۲۰۰۴). Sassanian Empire (M. Sagheb Far, Trans.) (۱st ...
  • Diakonoff, M. (۱۹۶۷). The history of Ancient Iran (R. Arbabe, ...
  • Zarrinkoub, A.H. (۲۰۱۰). Fire Flame (۹th ed.). Tehran: Sokhan. Saadi, A. ...
  • Dhaif, S. (n.d.). Modern Arabic Literature in Egypt (۱۰th ed.). ...
  • Christensen, A. (۱۹۵۳). Iran in the Sassanid Era (G.R. Rashidi ...
  • Al-Kawakibi, A.R. (۲۰۰۷). The nature of Despotism and the Struggle ...
  • Mutran, K. (۱۹۷۷). Diwan Al-Khalil (۱st ed.). Beirut: Dar Maroun ...
  • Monshi, N. (۱۹۹۵). An Introduction to Kelileh and Demneh (M. ...
  • Najm al-Razī, A.B.M. (۲۰۰۱). Mersad al-'Ibad (M. Amin Riayhi, Ed.) ...
  • Al-Ya'qubi, A. (۱۹۳۹). The History of al-Ya'qubi (۱st ed.). Najaf: ...
  • نمایش کامل مراجع