بررسی جایگاه و تحولات ضرب المثل در سبک های نثر ادبیات کلاسیک

در این پژوهش با هدف بررسی کلی جایگاه و تحولات ضرب­المثل­ها در سبک­های نثر فارسی، سیر تطور تاریخی کاربرد انواع ضرب­المثل­ها، نحوه کاربردشان در متن، ارتباط ضرب­المثل­های فارسی با ضرب­المثل­های عربی و بررسی رویکرد نویسندگان به آنها در پانزده کتاب منثور در موضوع­های مختلف، از قرن پنجم تا قرن نهم تحلیل شده است. در این قرن­ها، انواع آیات و احادیث، امثال سائره، سخنان مشایخ، اشعار شاعران و داستان­های مشهور به صورت ضرب­المثل وارد نثر شده­اند، نتایج بررسی ها نشان می­دهد: از نظر تاریخی، سبک مرسل(قرن پنجم): دوره آغاز حضور ضرب­المثل­ها، سبک بینابین(اواخر قرن پنجم): دوره تثبیت، سبک فنی و مصنوع(قرن ششم و هفتم): دوران طلایی و قرن هشتم و نهم: دوران افول کاربرد ضرب­المثل­ها در متون فارسی است. تکرار بدون تغییر، تکرار با تغییر جزئی، مثل­سازی، متروک شدن برخی امثال با تغییر سبک­ها از تحولات  ضرب­المثل در این قرن­هاست. جایگاه آنها در متن با حروف و جمله­های رابط یا بدون رابط و مستقیم است. ضرب­المثل­های عربی در چند روش: بدون ترجمه، ترجمه لفظی، ترجمه مفهومی و معادل­سازی در کنار ضرب­المثل­های فارسی آمده­اند، نویسندگان متون نیز برخی ضرب­المثل­ها را در راستای اندیشه خود تغییر داده یا رد کرده­اند.

کلیدواژه ها:

ضرب المثل ، سبک ، نثر ، متون منثور ، جایگاه ، تحول