تحلیل آوایی فواصل قرآنی

فواصل قرآنی یکی از برجسته­­ترین ویژگی­های لفظی قرآن به­شمار می­روند. با توجه به اینکه برای بسیاری از موضوعات واجی، تبیینی آوایی وجود دارد، جستار حاضر تلاش دارد تا با رویکردی توصیفی- تحلیلی علاوه بر تعیین و توصیف فواصل قرآنی، تبیینی آوایی برای گزینش و حضور واج­های مختلف در این جایگاه ارائه دهد. به این منظور، ابتدا تمامی فواصل که همان واج پایانی کلمه انتهایی آیات است (۶۲۳۶ مورد)، استخراج و بسامد آنها مشخص شد. در ادامه بر اساس مباحث مطرح در علم تجوید و تطبیق آنها با مباحث و نظریه­های آواشناسی نوین، حضور هر واج مورد بررسی قرار گرفت. نتایج تحقیق حاضر نشان می­دهد که عواملی همچون کمیت و کیفیت سرنخ­های شنیداری و ادراکی، میزان دشواری آوایی و همچنین میزان نشانداری یک آوا نقشی تعیین­کننده در رابطه با حضور یا عدم حضور هر واج و فراوانی آن در این جایگاه دارد. به عبارت دیگر، آواهایی که از سطح شنیداری و ادراکی بالاتری برخوردارند و شنونده آنها را درست­تر و بهتر دریافت می­کند و همچنین از میزان دشواری آوایی و نشانداری کمتری برخوردارند، مانند واکه­ها و همخوان­های رسا، حضور چشمگیرتری در این جایگاه دارند و در مقابل آواهایی که فاقد چنین ویژگی­هایی هستند، مانند همخوان­های گرفته یا همخوان­هایی با تولید دومین، نقش کم­رنگ­تری را در این محیط ایفا می­کنند.

کلیدواژه ها:

Keywords: Qur'anic intervals ، auditory and perceptual clues ، phonetic difficulty ، markedness. ، کلیدواژه­ها: فواصل قرآنی ، سرنخ­های شنیداری و ادراکی ، دشواری آوایی ، نشانداری.