نمادشناسی گلیم سفره عشایر کرمانج خراسان شمالی

رایج ترین هنر عشایر کرمانج بافت نوعی گلیم به نام «سفره کرمانج» است که بازگوکننده داستان زندگی یا باور و عقاید آن قوم است. این هنر مختص به کرمانج زبان های خراسان شمالی است و در شهرستان های بجنورد، فاروج، مانه و سملقان، شیروان و اسفراین رواج دارد. اگرچه سفره کردی امروزه کاربرد اصلی خود را از دست داده و به عنوان کفپوش استفاده می شود و یا جنبه تزئینی دارد، اما کاربرد اولیه آن در گذشته محل قرار دادن نان بوده است. پژوهش حاضر به روش کتابخانه ای و با هدف بررسی نمادهای موجود در نقوش گلیم سفره عشایر قوم کرمانج خراسان شمالی به منظور زنده نگه داشتن نقوش و نمادهای قدیمی است که در معرض فراموشی و منسوخ شدن هستند، نگارش یافته است. یافته های این پژوهش بیانگر آن است که نقوش به کار رفته در سفره کردی قوم مذکور از تنوع و اهمیت معناشناسی بالایی برخوردارند و شامل چهار گروه هندسی، گیاهی، انسانی و حیوانی است که از این میان، نقوش حیوانی بیشترین کاربرد را دارد؛ زیرا متاثر از زندگی کوچ نشینی قوم کرمانج است. در میان نقوش انسانی نقش مایه دختر بیشتر دیده می شود؛ به این دلیل که بافندگان اصلی سفره کردی زنان و دختران اند. نقش مایه درخت به سبب تقدس داشتن و نشانه حیات و برکت بودن پرتکرارترین نقش گیاهی است. نقوش انتزاعی و هندسی نیز جنبه نمادین و تزئینی دارند.

کلیدواژه ها:

symbol ، carpet ، Kurdish table ، Kormanj ، North Khorasan ، نماد ، گلیم ، سفره کردی ، کرمانج ، خراسان شمالی