سنجش ضریب تمرکز منطقه ای و نابرابری فضایی در صنایع کارخانه ای استان های ایران

سال انتشار: 1396
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 36

فایل این مقاله در 12 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد

استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:

لینک ثابت به این مقاله:

شناسه ملی سند علمی:

JR_JZPM-7-28_002

تاریخ نمایه سازی: 24 بهمن 1402

چکیده مقاله:

تمرکز جغرافیایی به عنوان یکی از معیارهای ارزیابی عدم تعادل منطقه­ای معرفی شده است که نحوه توزیع صنایع را از لحاظ جغرافیایی در میان مناطق مختلف در نظر می­گیرد و میزان یکنواختی و تجانس توزیع فعالیت­های اقتصادی بین مناطق را مورد ارزیابی قرار می­دهد. تمرکز فعالیت­های صنعتی در چند استان کشور و توزیع نامتوازن آن­ها در پهنه­ی سرزمین به یکی از مهم­ترین چالش­های فراروی سیاست­گذاران کشور تبدیل شده است. در این راستا هدف پژوهش حاضر سنجش ضریب تمرکز منطقه­ای و نابرابری فضایی صنایع کارخانه­ای در استان­های ایران می­باشد. این تحقیق از نوع کاربردی بوده و روش انجام تحقیق به صورت تحلیلی و مبتنی بر مطالعات کتابخانه­ای و میدانی می­باشد، جهت تجزیه و تحلیل اطلاعات از شاخص الیسون و گلیسر (EG)، شاخص ضریب جینی و شاخص صرفه­جویی ناشی از مقیاس، برای اندازه­گیری میزان تمرکز فضایی صنایع استفاده شده است. نتایج شاخص EG نشان می­دهد که بالاترین تمرکز شدید مربوط به صنعت، انتشار، چاپ و تکثیر رسانه­های ضبط شده (۱.۵)، کمترین میزان تمرکز متوسط مربوط به ساخت سایر محصولات کانی ­غیرفلزی (۰.۰۴) می­باشد. با توجه به نتایج بدست آمده علت این تمرکز جغرافیایی مزیت­های طبیعی و قابلیت سودآوری صنعت مورد بررسی می­باشد. همچنین نتایج بدست آمده از محاسبه شاخص ضریب­ جینی نشانگر آن است که بیش­ترین تمرکز جغرافیایی مربوط به ساخت محصولات از توتون و تنباکو (۰.۹۵) و کمترین تمرکز مربوط به ساخت سایر محصولات کانی­ غیرفلزی (۰.۴۰) می­باشد. بر اساس نتایج محاسبه شاخص صرفه­جویی ناشی از مقیاس مشخص شد که بیش­ترین صرفه اکثر صنایع در استان­های تهران، البرز، کرمان است. همچنین بالاترین صرفه مقیاس در صنعت ساخت محصولات کانی­غیرفلزی و کمترین صرفه مقیاس مربوط به صنعت ساخت مواد شیمیایی است. از مهم­ترین یافته­های کمی تحقیق می­توان به این موارد اشاره نمود: بالاترین تمرکز شدید مربوط به صنعت، انتشار، چاپ و تکثیر رسانه­های ضبط شده و همچنین بیش­ترین تمرکز جغرافیایی مربوط به ساخت محصولات از توتون و تنباکو است. از مهم­ترین یافته­های کیفی؛ بالاترین صرفه صنعت ساخت محصولات از توتون در استان گیلان، ساخت کاغذ در البرز و صنعت انتشار، چاپ در تهران، ساخت کک، فرآورده­های حاصل از تصفیه نفت در هرمزگان، ساخت مواد شیمیایی در بوشهر، ساخت کانی ­غیرفلزی در کرمان و ساخت فلزات در کرمان و ساخت محصولات فلزی فابریکی در مرکزی، ساخت ماشین­آلات دفتری در هرمزگان، ساخت ماشین­آلات و دستگا­ه­های برقی در زنجان، ساخت رادیو و تلویزیون در البرز، ساخت تجهیزات حمل و نقل در بوشهر، و بازیافت در تهران می­باشد. در نهایت بررسی­های این تحقیق بیانگر این مطلب است که توزیع فعالیت­های صنعتی در استان­های کشور مناسب نمی­باشد.

نویسندگان

محمدنبی شهیکی تاش

دانشیار گروه اقتصاد، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران

کاملیا رودینی

کارشناسی ارشد اقتصاد، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران

مراجع و منابع این مقاله:

لیست زیر مراجع و منابع استفاده شده در این مقاله را نمایش می دهد. این مراجع به صورت کاملا ماشینی و بر اساس هوش مصنوعی استخراج شده اند و لذا ممکن است دارای اشکالاتی باشند که به مرور زمان دقت استخراج این محتوا افزایش می یابد. مراجعی که مقالات مربوط به آنها در سیویلیکا نمایه شده و پیدا شده اند، به خود مقاله لینک شده اند :
  • Agnan. T and Bonneu. F (۲۰۱۴), Measuring and Testing Spatial ...
  • Alecke. B، Alsleben. C and Scharr. F and Untiedt. G ...
  • Brenner. T and Plank. M. A (۲۰۱۳), Stochastic Theory of ...
  • Brulhart، M (۲۰۰۱), Evolving Geographical Concentration of Manufacturing Industries، welt ...
  • Dadashpoor, H, Fatah Jalali, A (۲۰۱۳), Analysis of the patterns ...
  • Duranton, G. & Overman H (۲۰۰۲), Testing for Localization Using ...
  • Falcioglu, P & Akgungor, S (۲۰۰۸), Regional Specialization and Industrial ...
  • Falcioglu, P & Akgungor, S (۲۰۰۸), Regional Specialization and Industrial ...
  • Gardiner, B (۲۰۰۳), Regional Competitiveness Indicators for Europe: Audit, Database ...
  • Hadi Zanooz, B, Barmaki, A (۲۰۱۱), Identify industrial clusters in ...
  • Koster. H، Ommeren. J (۲۰۱۱), Geographic Concentration of Business Services ...
  • Krugman, P. and Venables, A (۱۹۹۰): ‘Integration and the competitiveness ...
  • Liang, Z (۲۰۰۴), Regional Specialisation and Dynamic Pattern of Comparative ...
  • Martin, R. L (۲۰۰۴): A Study on the Factors of ...
  • Mehregan, N, Teimuri, Y (۲۰۱۲), Focus evaluating the industry provincial ...
  • Paluzie, E., Pons, J. & Tirado, D. A (۲۰۰۱): Regional ...
  • Peterson, L (۲۰۰۲), The theory of new economic geography and ...
  • Pour Asghar Sangachin, F (۲۰۰۹), A review of the land ...
  • Sabagh Kermani, M (۲۰۰۲), analysis of regional disparities in employment ...
  • Sadraei, J, manouchehri Mojtabi, A (۲۰۱۲), the dynamics of industrial ...
  • Traistaru, L. Nijkamp, P & Longhi, S. (۲۰۰۲): Regional Specialization ...
  • Vogiatzoglou, K (۲۰۰۶), Agglomeration or Dispersion? Industrial Specialization and Geographic ...
  • نمایش کامل مراجع