تحلیل قیاسی جایگاه تربیت اخلاقی از منظرگاه اسلام و مکتب نوعملگرایی

این جستار با هدف بررسی مقایسه ای تربیت اخلاقی از دیدگاه دو مکتب اسلام و نوعملگرایی انجام گرفت. می توان مکتب نوعملگرایی را نماینده ی فرهنگ غرب و شخص رورتی را برجسته ترین صاحبنظر مکتب نوعملگرایی و به نوعی پرچمدار آن دانست. از سوی دیگر اسلام دینی الهی است و آیات کتاب قرآن کارگشای حیات بشر و مشعل راه انسان است. این پژوهش به روش توصیفی- مقایسه ای انجام شده و ابزار مورد استفاده، به شیوه ی فیش برداری از اسناد، مدارک و مقالات مرتبط در هر دو دیدگاه بود. نتایج نشان داد که اساسی ترین هدف تربیت در مکتب اسلام پرستش و عبادت خداوند است. اصول و مبانی تعلیم و تربیت اخلاقی در اسلام عبارتند از: خداشناسی، لطف، احسان، تقدم تزکیه بر تعلیم، تعقل و تفکر و توجه به استعدادهای فطری. همچنین مهمترین روشهای دست یابی به اهداف در جامعه ی اسلامی تعقل، تحریک ایمان، نگریستن، بحث و مناظره، توبه، تشویق، تنبیه و تکرار و تمرین می باشد. از سوی دیگر هدف نهایی تربیت اخلاقی در دیدگاه رورتی، خود آفرینی و خلاقیت بوده و اصول و آموزه های تربیتی آن شامل عدم وجود عینیت و حقیقت، تهذیب، پالایش و پیشرفت اخلاقی، نقش کلیدی ادبیات و محور قرار دادن علایق و انگیزه ها است. روشهای تربیت اخلاقی مورد نظر رورتی عبارتند از: اجماع و همبستگی اجتماعی، تساهل و متقاعد سازی. با بررسی و مقایسه ی تربیت اخلاقی در مکاتب مذکور مشخص شد که اسلام مکتبی انسان ساز بوده و مبانی فکری آن کامل و متناسب با ماهیت انسان و نیازهای او مدون گردیده است، به طوری که اجرای تمام و کمال آن در جامعه ی انسانی می تواند منجر به سعادت بشریت شود.

کلیدواژه ها:

اسلام ، نوعملگرایی ، تربیت اخلاقی