ارزیابی اثرات سامانه جمع آوری رواناب و قرق بر ذخیره رطوبت و پوشش سطح زمین در جنگل های زاگرس در استان کرمانشاه

پدیده خشکیدگی سراسر جنگل های زاگرس را فرا گرفته است و از جمله راهکارهای کوتاه کوتاه مدت مدیریتی نفوذ دادن رواناب سطحی بهمنظور مقابله با خشکیدگی معرفی شده است. منظور هدف از اجرای پژوهش حاضر بررسی نقش بانکت هلالی و قرق در افزایش ذخیره رطوبت خاک از طریق نفوذ دادن رواناب بود که در بخشی از جنگلهای کلهزرد در جنوب کرمانشاه در قالب طرح آزمایشی بلوک های کاملا تصادفی با چهار تیمار و  سه تکرار انجام یافت. کرت های آزمایشی به ابعاد ۳۰×۵۰ متر طراحی و تیمارها شامل بانکت هلالی+قرق، قرق، بانکت هلالی بدون قرق و شاهد شاهد قرق+بانکت هلالی، قرق، بانکت هلالی بدون قرق شاهد بود. بانکت ها بسته به وضعیت سطح زمین به شکل هلالی به طول تقریبی ۷ هفت متر و عمق نیم متر ایجاد شد. همچنین رطوبت حجمی خاک با دستگاه رطوبت سنج (TDR[۱]) در سه نقطه داخل بانکت، کناره بانکت و شاهد اندازهگیری شد. نتایج این پژوهش نشان داد که خشکیدگی در ابتدای شروع پروژه (سال ۱۳۹۱)، ۳۰ درصد بود که بر اساس مشاهدات میدانی در سال بعد روند افزایشی داشت. نتایج بررسی رطوبت اندازهگیری شده نشان داد که میانگین ذخیره رطوبت داخل بانکت ۲ برابر نقطه شاهد بود که با اعمال تیمار بانکت+قرق بعد از ۳ سال، تعداد ۳ پایه از درختان خشکیده احیاء (۱۹ پایه در هکتار) و ۳۷ پایه در هکتار نیز کم تر خشک شده بودند (درمقایسه با تیمار شاهد) که در مجموع موجب  نجات ۵۷ پایه درختی در هکتار از پدیده خشکیدگی شد. گرچه تیمار قرق موجب احیاء پایههای خشکیده نشد، اما موجب کاهش شدت خشکیدگی به تعداد ۳۸ پایه در هکتار شد. تاثیر تیمار بانکت بدون قرق در کاهش خشکیدگی ۶ پایه در هکتار به دلیل عدم حفاظت و چرای دام بود. نهایتا  دو تیمار بانکت+قرق و قرق منجر به افزایش معنیدار تاج پوشش گیاهی و لاشبرگ سطح زمین در مقایسه با دو تیمار دیگر شدند (تیمار بانکت بدون قرق تاثیر معنیداری در این زمینه نداشت). بنابراین، احداث بانکت توام توام با قرق به عنوان گزینه مناسب افزایش رطوبت موثر در کاهش پدیده خشکیدگی و سازگار با جنگلهای زاگرس پیشنهاد شد.   [۱] Time Domain Reflectometry

کلیدواژه ها:

Crescent Bound ، Kalehzard Site ، Quercuse persica ، Soil Moisture ، بانکت هلالی ، بلوط غرب ، تیمار قرق ، رطوبت حجمی ، کله زرد