تحلیل ساختاری «ترکیبات خاص» در کتاب چهار عنصر بیدل دهلوی

اکثر پژوهش گرانی که درباره ویژگی های سبک هندی تحقیق کرده اند، ترکیب سازی را از مهم ترین عوامل سبکی این دوره می دانند. یکی از ویژگی هایی که در ترکیب های خاص بیدل به ویژه در چهارعنصر وجود دارد و آثار او را از شعرای دیگر هم عصرش متمایز کرده، ایجاز و فشردگی آن هاست. او برای اینکه معانی زیاد را در لفظ اندک بگنجاند، از این شیوه در کارگاه تصویرسازی اش به گونه مبالغه آمیزی بهره جسته است. نوع ساخت این ترکیبات خاص که بر اثر دگرگون کردن قراردادهای رایج زبان و شکستن قراردادهای ادبی پیشین انجام گرفته است، موجب ابهام و دیرآشنا بودن زبان او گردیده است. در این پژوهش ترکیبات بیدل در کتاب چهارعنصر مورد تحلیل و بررسی قرار گرفته است. هنرمندی بیدل تاجایی است که گاه با یک واژه ترکیبات بدیع فراوانی خلق کرده است که از نظر ژرف ساخت با هم متفاوت هستند. آشنایی با جریان شکل گیری و ژرف ساخت این ترکیبات، راه را برای دریافت پیام و سخن بیدل هموار خواهد کرد. ترکیبات بیدل از نظر هسته معنایی به دو گروه ترکیبات «برون مرکز» و «درون مرکز» تقسیم می شود که در ژرف ساخت دارای روابط نحوی گوناگون مسندی، متممی، مفعولی، فاعلی و قیدی می باشد. روش انجام تحقیق توصیفی – تحلیلی است.

کلیدواژه ها:

بیدل ، ترکیبات خاص ، چهارعنصر ، دستور گشتاری ، روابط نحوی