تفاهم وارتباط امت اسلامی درحج ، عامل ارتقای سطح مدنیت جامعه اسلامی

مفهوم شناسی حج لغت حج را شرع مقدس اسلام وضع نکرده است ؛ زیرا این عمل در عرب پیش از اسلام نیز وجود داشته و بخشی از فرهنگ آنها به شمار می رفته و مردم جاهلی نیز آن را انجام می داده اند. حجی که در فرهنگ قرآن و زبان پیامبر به کار رفته ، مجموعه مناسکی است که در مکه و مشاعر، در زمان خاص و به شکل خاص و بدون پیرایه های زمان جاهلیت صورت می گیرد. از ویژگی ها و امتیازات قرآن که از جمله اهداف حج نیز به شمار می رود، مبارزه با تفرقه ، تشنج و اختلاف ، و سیر دادن انسان ها به سوی امت واحد انسانی و اسلامی است . وحدت و اتحاد، یکی از مهم ترین عناصر اجتماعی و سیاسی مسلمانان برای تقویت هویت امت اسلامی است که از جمله مهم ترین عوامل اقتدار مسلمانان به شمار می آید و در مقابل ، تفرقه و اختلاف جز ذلت و سستی نتیجه ای نخواهد داشت . بنابراین دعوت به وحدت و اتحاد درونی مسلمانان و پرهیز از تفرقه ، از دستورهای قرآن و سیره معصومین : است و تلاش برای ایجاد وحدت وبرادری میان مسلمین حرکت در جهت تحقق اوامر الهی و اقتدا به سنت پیامبر و معصومین است. بنابراین وحدت و اتحاد برای هر اجتماعی ضرورت دارد و ایجاد اختلاف با دامن زدن به مسائل اعتقادی و مذهبی فرعی که در مرتبه بعد از اصول دین قرار دارد نباید باعث اختلاف بین افراد جامعه شود. مسلمانان باید همواره به این نکته توجه داشته باشند که یکی از اقدامات اساسی پیامبر ایجاد وحدت و اخوت بین مسلمانان بوده است؛ چنان که قرآن کریم در این زمینه می فرماید: و اعتصموا بحبل الله جمیعا و لا تفرقوا واذکروا نعمت الله علیکم اذ کنتم اعداء فالف بین قلوبکم فاصبحتم بنعمته اخوانا) (آل عمران : ۱۰۳) همگی به ریسمان الهی چنگ بزنید و متفرق نشوید و نعمت خدا بر خودتان را به یاد آورید، زمانی که با یکدیگر دشمن بودید و بین شما الفت و مهربانی ایجاد کرد و با هم برادر شدید این عبارات فرازهای نورانی صراحتا ضرورت وحدت و همدلی را در جامعه بیان کرده و بعد از امر به اتحاد و یکدلی از تفرقه و پراکندگی نهی فرموده و همگرایی و اتحاد را نعمت الهی معرفی کرده است. همچنین این آیه شریفه یکی از ثمرات اعتصام به ریسمان الهی و عدم تفرق را الفت بین دلها و احساس برادری در طریق امحای دشمنی بیان فرموده است. قرآن کریم در آیه ای دیگر از اهل کتاب که دارای پیغمبران و شریعتها و طریقت های مختلف اند و حاضر نیستند زیر پرچم اسلام قرار گیرند دعوت میکند که بیایید با هم بر سر کلمه مشترکی که مورد قبول همه ماست جمع شویم و آن اینکه جز خدا کسی را نپرستیم چیزی را با او در اطاعت و پرستش شریک نسازیم و غیر از خدا کسی را ارباب خود نگیریم اسلام به این حداقل ساده مشترک راضی است. (قل یا اهل الکتاب تعالوا الی کلمه سواء بیننا وبینکم الا نعبد الا الله و لا نشرک به شیئا و لا یتخذ بعضنا بعضا اربابا من دون الله ...) (آل عمران : ۶۴) بگو ای اهل کتاب به سوی کلمه ای که بین ما و شما یکسان است بیایید: اینکه جز خدا کسی را نپرستیم و چیزی را شریک او قرار ندهیم و بعضی از ما بعض دیگر را ارباب خود سوای خدا نگیرد. حاصل آنکه طبق آیات فراوانی که در قرآن کریم آمده ایجاد و حفظ وحدت اسلامی یکی از مهم ترین ضرورت ها و نیازمندیهای اجتماعی و سیاسی مسلمانان در جهت ایستادگی و تقویت هویت امت اسلامی و از مهم ترین عوامل عزت و پیروزی آنها در همه صحنه هاست و در مقابل تفرقه و تشتت جز ذلت و پراکندگی و به هدررفتن نیروهای فکری و سرمایه های انسانی امت اسلامی ثمری نخواهد داشت و حج سرمایه ی با الرزش وعظیمی است که این مهم را فراهم می نماید