شهر مخوف نخستین رمان های فارسی؛ مدرنیته ایرانی و الگوی توسعه شهر آسیایی

نخستین رمان­های فارسی تصویری مخوف و سیاه از شهر و زندگی به دست داده­اند. افزون بر نگاشت تباهی و سیاهی زندگی شهری و پیامدهای آن، گاه عناوین رمان­ها نیز برگرفته از فضای تیره شهر است. مسئله بنیادین این پژوهش، بررسی ارتباط واقعیت­های اجتماعی با فضای مخوف و سیاه بازتاب­یافته در نخستین رمان­های فارسی است که در دو دهه اول ۱۳۰۰ به نگارش درآمده­اند. به این منظور، ابتدا ویژگی­های شهر مدرن و تصویر مخوف و اهریمنی آن از رمان­های این دوره استخراج و دسته­بندی شده و سپس ارتباط میان شهر مخوف و سیاه بازنمایی­شده در رمان با واقعیت­های اجتماعی زمان نگارش آن­ها بررسی شده است. مبنای تحلیل بر پایه آرای بازتاب­یافته در رمان­های این دوره است. در ادامه نمودهای شهر مخوف بازتاب­یافته در رمان به پشتوانه داده­های جامعه­شناسی شهری تبیین و تحلیل شده است. جایگاه غیرتولیدی شهر مدرن ایرانی، مصرف­گرایی و پیامدهای آن نظیر حاشیه­نشینی و فساد خانه های معروفه، مهم­ترین نمودهای شهر سیاه و اهریمنی نخستین رمان­های فارسی است.

کلیدواژه ها:

رمان فارسی ، شهر مخوف ، تولید آسیایی ، مصرف گرایی ، حاشیه نشینی ، فساد خانه های معروفه