محتوی و ارزیابی مخاطره سلامت استرهای فتالات در گردوغبار داخلی- مطالعه موردی: مراکز پیش دبستانی و ابتدایی شهر تهران

زمینه و هدف: با توجه به این­که در حال حاضر افراد بیش تر وقت خود را در خانه­ و فضاهای بسته می­گذرانند،  احتمال دارد که در معرض آلاینده های محیط داخلی از جمله استرهای فتالات موجود در محصولات مصرفی و مصالح ساختمانی و مخاطرات ناشی از آن قرار ­گیرند. از این رو، این مطالعه به منظور ارزیابی خطر غیرسرطان­زایی (HQ) و سرطان­زایی (CR) استرهای فتالات گردوغبار داخلی برخی مراکز پیش دبستانی و ابتدایی مستقر در مرکز و جنوب شهر تهران در سال ۱۳۹۸ انجام شد. مواد و روش­ها: در مجموع ۲۷ نمونه گردوغبار داخلی توسط جاروبرقی از ۹ مرکز منتخب جمع­آوری شد. پس از انتقال نمونه­های گردوغبار به آزمایشگاه، آماده سازی و هضم آن ها، محتوی استرهای فتالات توسط دستگاه طیف سنجی جرمی کروماتوگرافی گازی اندازه­گیری شد. همچنین، مخاطره سلامت ناشی از مواجه با ترکیبات فتالات نیز محاسبه شد. یافته­ها: میانگین غلظت دی­متیل فتالات (DMP)، دی­اتیل فتالات (DEP)، دی­ان­بوتیل فتالات (DnBP)، بوتیل­بنزیل فتالات (BBP)، دی­اتیل­هگزیل فتالات (DEHP) و دی­ان­اکتیل فتالات (DnOP) در نمونه­های گردوغبار داخلی به­ترتیب برابر با ۱۴/۱، ۱۱۰/۰، ۱۵/۶، ۷۱۰/۰، ۴۲۱ و ۳۱/۹ میلی­گرم در کیلوگرم بود. علاوه ­بر این، میانگین جذب روزانه (ADDj) استرهای فتالات از طریق بلع، جذب پوستی و استنشاق به­ترتیب برابر با ۳-۱۰× ۱۶/۲،  ۶-۱۰× ۳۵/۲ و ۷-۱۰× ۱۵/۲ میلی­گرم در کیلوگرم در روز و میانگین جذب روزانه در طول زندگی (LADDj) به­ترتیب برابر با ۴-۱۰× ۵۲/۲، ۷-۱۰× ۰۱/۵ و ۸-۱۰× ۴۰/۳ میلی­گرم در کیلوگرم در روز بود. نتیجه­گیری: ­بطور کلی، ترکیباتDnBP، DEHP و DnOP خطر غیرسرطان­زایی و سرطان­زایی بیش تری را برای کودکان و بزرگسالان نشان داد و بلع بعنوان مسیر اصلی ایجاد خطرات سرطان زایی و غیرسرطان زایی استرهای فتالات شناخته شد. بعلاوه، مقادیر خطر غیرسرطان­زایی استرهای فتالات کوچک تر از یک و در حد استاندارد بود، اما خطرسرطان زا­یی ناشی از قرار گرفتن در معرض DEHP بیش تر از آستانه خطر (۶-۱۰) بود. لذا، پیشنهاد می شود بدلیل اثرات مضر مواجهه با استرهای فتالات بر سلامت انسان، راه­کارهای مناسب برای کنترل منابع انتشار و همچنین کاهش نرخ مواجهه با این ترکیبات از مسیرهای مختلف در فضای داخلی ساختمان­ها بیش از پیش مد توجه قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

Indoor dust ، Phthalate esters ، Health risk assessment ، Pre-elementary school ، Tehran ، گردوغبار داخلی ، استرهای فتالات ، ارزیابی مخاطره سلامت ، پیش دبستانی ، تهران.