قاعده حسبه از منظر امام خمینی(س)

سال انتشار: 1388
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 46

فایل این مقاله در 18 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد

استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:

لینک ثابت به این مقاله:

شناسه ملی سند علمی:

JR_MATIN-11-43_008

تاریخ نمایه سازی: 26 آبان 1402

چکیده مقاله:

قاعده حسبه از مهم ترین قواعد فقه عمومی است که همواره مورد توجه فقیهان بوده است. اگرچه فقیهان در تعریف آن اختلاف کرده­اند ولی آنان در قدر متقین حسبه، یعنی اموری که تحقق آن به مصلحت جامعه و ترک آن موجب مفسده اجتماعی است، اتفاق نظر دارند. امام خمینی حسبه را از اموری می­داند که شارع مقدس به اهمال آن رضایت نمی­دهد (امام خمینی ۱۳۷۹ ج ۲: ۶۶۵). یعنی اعتقاد دارند به: «الحسبه لا تهمل شرعا». براساس قاعده حسبه اموری که از چنان اهمیتی برخوردارند که شارع زمین ماندن آنها را بر نمی­تابد اشخاصی باید آنها را تصدی نمایند. با امعان نظر در ماهیت تصدی این موارد درمی­یابیم که در اغلب آنها موارد تصدی از مقوله ولایت به­شمار می­آیند. امام خمینی امور حسبیه را سه قسم می داند که عبارتند از: ۱) اموری که متصدی خاص دارند، مانند ولایت قهری پدر بر مال فرزند صغیر؛ ۲) اموری که متصدی عام دارند مانند افتا که به فقیه واگذار شده است؛ ۳) اموری که منوط به نظر امام معصوم است که براساس ادله ولایت برای فقیه ثابت می­شود. امام خمینی گستره ولایت فقیه را در امور حسبیه مانند ولایت معصومان می­داند.

نویسندگان

سید ابوالقاسم نقیبی

استادیار گروه فقه و حقوق خصوصی مدرسه عالی شهید مطهری.