نوآوری های امام خمینی(س) در قاعده لاضرر و شباهت آن با سوء استفاده از حق در مسئولیت مدنی

: از مهم ترین و پر کاربردترین قواعد فقهیه، قاعده «لاضرر» است که با توجه به منشا روایی آن، از دیرباز مورد توجه و استفاده فقهای عظام شیعه و سنی بوده است. اما نحوه استفاده و دایره شمول این قاعده مورد اختلاف فقیهان است. امام راحل با دقت نظری بدیع و با نگرشی متفاوت با سایر فقیهان به روایت نبوی نگریسته و به استنباطی متفاوت دست یافته است که بر اساس آن، حدیث لا ضرر شامل خسارت های مادی و معنوی و بیانگر حکم اولیه ای در عرض سایر احکام اولیه است و در تعارض با هیچ حکمی جز حکم قاعده سلطنت نیست. این استنباط شباهت کاملی با بیان حقوقدانان درباره نظریه سوء استفاده از حق دارد که در مباحث مسئولیت مدنی ابراز شده و محدود کننده دایره اعمال حق است.

کلیدواژه ها:

امام خمینی ، قاعده لاضرر ، سوء استفاده از حق ، اعمال حق ، نوآوری