سنجش عقل تفسیری

این جستار به تحلیل مفهوم تفسیر حقوقی می پردازد. اشاره شده است که تفسیر دارای دو معنای عام و خاص است. تفسیر در معنای عام عبارت از نظریه فهم است و این فهم هم طبیعت و جهان را شامل می شود و هم کشش های انسانی را در برمی گیرد. چشم انداز مذکور به این دیدگاه می انجامد که فهم موضوع همواره به کمک یک نظریه صورت می گیرد. به این تعبیر که ما به موجب یک دیدگاه یا لااقل در یک چشم انداز ویژه با موضوع شناخت مواجه می شویم. در دانش حقوق فهم قانون به این معنا است که کدام دلیل قانون گذار رابه وضع قاعده برانگیخته است. در اینجا است که به واژه عقلانیت می رسیم. منطق معرفت طبیعت، عبارت از فهم علت است و در حقوق عبارت از فهم دلیل است. در نتیجه در حقوق تعریف تفسیر عبارت می شود از فهم عقلانیت قانونی یا متن. اما عقلانیت شانی تاریخی دارد که در این نوشتار به دو دوره باستان و مدرن تقسیم شده است. در دوره باستان عقلانیت انسان بخشی از عقلانیت کل یا جهان است و بنابراین خویشتن را به این عقلانیت کلی متصف می کند. به عکس در مدرنیته این عقلانیت کلی فرو می پاشد و جایگاه علوم انسانی بیش تر در وضعیتی تجربی و فرضی قرار می گیرد. این دو نگرش دو گونه رهیافت و در نتیجه دو گونه تفسیر به همراه می آورد که در این و جیزه به برخی وجوه آن اشاره شده است.

کلیدواژه ها:

تفسیر ، فهم ، عقلانیت ، قواعد ، نظریه ، اشتمال و پیوستگی ، جامعه همسود ، قصد قانون گذار