آیا مکمل روی بر میزان سلامت عمومی پرستاران شاغل در بخش های مراقبت ویژه تاثیر دارد؟

آیا مکمل روی بر میزان سلامت عمومی پرستاران شاغل در بخش های مراقبت ویژه تاثیر دارد؟ سردبیر محترم مقاله ای با عنوان بررسی تاثیر مکمل روی بر میزان سلامت عمومی پرستاران شاغل در بخش های مراقبت ویژه در مجله علوم پزشکی مازندارن دوره ۲۳، شماره ۹۸ و در اسفند ۱۳۹۱ به چاپ رسیده است(۱). این مطالعه یک مطالعه تجربی از نوع کارآزمایی بالینی تصادفی شده (RCT) دو سوکور شاهددار می باشد که تعداد ۴۶ پرستار مراقبت های ویژه (۲۳ نفر مداخله و ۲۳ نفر کنترل) با اختلال در سلامت عمومی با روش نمونه گیری در دسترس در سال ۱۳۹۰ انتخاب شده اند. گروه مداخله کپسول سولفات روی ۲۲۰ میلی گرم را دو روز در میان به مدت یک ماه مصرف کرده و گروه کنترل پلاسبو را به همین روش مصرف کرده اند. قبل و بعد از مداخله، سطح سلامت عمومی و سطح سرمی روی اندازه گیری شده است، سپس داده ها با استفاده از نرم افزار SPSS۱۸ و با استفاده از آزمون های آماری توصیفی و استنباطی (مجذور خی، t مستقل و زوجی) مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. میانگین و انحراف معیارکلی نمره سلامتی در گروه مداخله، یک ماه بعد از آزمون ۵۴/۹ ± ۰۴/۲۳ و گروه کنترل ۸۲/۱۳± ۹۶/۲۷ بوده است. مطالعه نشان داد که تفاوت معنی دار نبوده است (۲۹۸/۰(p= اما در چهار بعد از ابعاد سلامت عمومی فقط در بعد نشانه های جسمی در گروه مداخله تفاوت معنی دار بوده است (۰۴۴/۰(p= و در سایر ابعاد سلامت عمومی، تفاوت معنی دار نبوده است. بر این اساس نویسندگان نتیجه گیری کردند که مداخله بر روی بعضی از جنبه های سلامت عمومی تاثیرگذار می باشد. ضمن تشکر از نویسندگان مقاله بابت انتخاب موضوع مناسب و انجام یک مطالعه کارآزمایی، چند نکته در مورد این مقاله قابل بحث می باشد. اعمال معیار ورود و خروج، ترسیم جدول و مقایسه دو گروه در ابتدای مطالعه از نکات بسیار با ارزش در این مطالعه می باشد(۲،۳). نویسندگان مقاله ذکر کرده اند که ۲ نفر از افراد مرد و ۴۴ نفر زن بوده اند (۲۷۴/۰ =p) آیا ۲ مرد در یک گروه قرار داشته اند یا نه در هر گروه یک نفر؟ و این جا ذکر p برای خواننده مقداری گیج کننده می باشد و آیا منظور عدم تفاوت جنسیتی در بین دو گروه می باشد یا مفهوم درگیری مدنظر نویسنده بوده است؟ نکته دیگری که قابل ذکر می باشد، محقق با استفاده از آزمون آماری t زوجی با ۰۴۴/۰= p نتیجه گیری کرده است که مداخله در بعد عملکرد جسمانی تاثیرگذار می باشد. از آن جایی که مطالعات اپیدمیولوژیک چه مطالعات مشاهده ای و چه مداخله ای به شدت تحت تاثیر مخدوش شدن قرار دارند و یکی از روش های کاهش مخدوش شدن در مطالعات استفاده از مد ل های آماری مناسب در هنگام تجزیه و تحلیل داده ها می باشد(۴) و با توجه به مقدار p ذکر شده (۴۴۰/۰) براساس آزمون t زوجی، به نظر می رسد مخدوش کنندگی در این نتیجه تاثیرگذار بوده است و با استفاده از انتخاب مدل رگرسیونی مناسب ممکن است این نتیجه معنی دار نباشد(۵). لذا جهت آنالیز و استنتاج نتیجه بهتر، استفاده از مدل رگرسیونی مناسب با وارد کردن همه متغیرهای زمینه ای و مخدوش کنندگی پیشنهاد می شود. حمید صالحی نیا دانشجوی کارشناسی ارشد اپیدمیولوژی، دانشگاه علوم پزشکی تهران و پژوهشگر مرکز تحقیقات آترو اسکلروز و عروق کرونر بیرجند دانشگاه علوم پزشکی بیرجند، بیرجند، ایران E-mail: alesaleh۷۰@yahoo.com References ۱. Gholipour Baradari A, Mahdavi A, Shokri Afra G, Hoseini SH, Yazdani Cherati J, Emadi SA, et al. Effect of Zinc Supplement on General Health of ICU Nurses. J Mazand Univ Med Sci ۲۳(۹۸): ۷۶-۸۵. ۲. Moher D, Hopewell S, Schulz KF, Montori V, Gø tzsche PC, Devereaux PJ, et al. CONSORT ۲۰۱۰ explanation and elaboration: updated guidelines for reporting parallel group randomised trials. BMJ: British Medical Journal. ۳۴۰. ۳. Begg C, Cho M, Eastwood S, Horton R, Moher D, Olkin I, et al. Improving the quality of reporting of randomized controlled trials. Journal-American Medical Association South East Asia ۱۹۹۶ ۱۲: ۳۳-۳۵. ۴. McNamee R. Regression modelling and other methods to control confounding. Occupational and Environmental Medicine ۲۰۰۵ ۶۲(۷): ۵۰۰-۵۰۶. ۵. Sedgwick P. Confounding in randomised controlled trials. BMJ. ۳۴۱. سردبیر محترم احتراما، در پاسخ به نقد مقاله بررسی تاثیر مکمل روی بر سلامت عمومی در پرستاران شاغل در بخش های مراقبت ویژه ضمن تقدیر و تشکر از اساتید محترم نسبت به توجه بسیار دقیق به روش های علمی استفاده شده و نقطه نظرات اعلام شده مراتب به شرح ذیل جهت اطلاع ایفاد می گردد. ۱- با توجه به جدول شماره ۱ کاملا مشخص است که در هر گروه یک مرد وجود دارد. ۲- تا حد امکان برای حذف متغیرهای مداخله گر در حین نمونه گیریاز matching استفاده شده است لذا همانطوری که آنالیز داده ها نشان داده است دو گروه از نظر مشخصات دموگرافیکی تفاوت معنی داری نداشته اند. ۳- با توجه به آنکه پراکنندگی داده ها از نظر همبستگی تفاوت معنی داری نداشته اند و ارتباط خطی معنی داری بین آن ها وجود نداشته است (پراکنش داده ها معنی داری نبوده است)، لذا از ساده ترین روش جهت تجزیه تحلیل داده ها (آزمون های T مستقل و زوجی) استفاده شده است. نقد علمی اساتید قطعا راهگشای پژوهش های بعدی ما خواهد بود. افشین قلی پور برادری گروه بیهوشی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران E-mail: [e-mail]