مردم سالاری روایت در مجموعه داستانی «المکافاه» اثر «ابن الدایه»

با توجه به پیچیدگی و جدید بودن مقوله مردم سالاری، طبیعی است که شمار زیادی از آثار کلاسیک ادبیات عربی که پایبند سنت­ ها و اصول مشخص و قواعدی دگماتیسم­اند، از آن محروم­ باشد؛ اما در پاره­ای از آثار، نویسنده با تبدیل روایت به بستری برای بازتاب صداها، فرهنگ ­ها و اندیشه­ های مختلف، در تلاش است مسائل مردم عادی و طبقات مختلف جامعه را با رویکردی مردمی بیان کند. این فرایند، زمینه را برای رهایی داستان از بند جزمیت و یکجانبه ­نگری فراهم کرده و به ادغام افکار و فرهنگ­ ها و القاء خوانش­ های بیشتر انجامیده است. ابن­الدایه در کتاب داستانی المکافاه، با تبعیت از واقع­ گرایی، اوضاع سیاسی و اجتماعی عصر طولونیان در مصر را بازتاب داده است و به عنوان نویسنده­ ای با اندیشه مردمی سعی در به هنجارسازی فرهنگ و آشتی دادن میان عقاید و افکار و سلایق می ­نماید. موضوعی که فعالیت ­ابن­الدایه در دربار و مرکز سیاسی قاهره عصر آل­طولون که با اصلاحات گسترده­ ای همراه بوده، در اتخاذ این رویکرد، بی­­ تاثیر نبود. با توجه به ضرورت کاوش این قضیه در آثار کلاسیک عربی، این مقاله درصدد بررسی روایت مردمی و ویژگی­ های اصلی آن، در کتاب مکافات ابن­الدایه است. نتیجه نشان می­ دهد که مجموعه داستانی مذکور، از ویژگی ­هایی چون تعدد صدا و لحن، شمولیت و همه­ جانبه­ گری، کثرت­ گرایی و آشتی دادن فرهنگ ­ها و افکار و ادغام آنها، بازتاب فرهنگ عامه و کاربرد زبان شفاهی برخوردار است و اثری است با رویکرد مردمی که با تکیه بر مفهوم آزاداندیشی و پرهیز از جزمیت روایت شده است

کلیدواژه ها:

مردم سالاری ، روایت پردازی ، ادبیات کلاسیک عربی ، ابن الدایه ، المکافاه