اثربخشی مدل فرانظری بر انجام رفتارهای مناسب تغذیه ای پیشگیری کننده از بروز بیماری های قلبی- عروقی: کار آزمایی شاهددار تصادفی سازی شده

سابقه و هدف: بیماری های قلبی عروقی اولین علت مرگ و میر در ایران می باشد و در سالیان اخیر سن ابتلا به این بیماری ها کاهش یافته است. هدف از این مطالعه، ارزشیابی تاثیر مداخلات ارتقای سلامت مبتنی بر آموزش با استفاده از مدل فرانظری بر انجام رفتارهای مناسب تغذیه ای (مصرف میوه، سبزیجات و ماهی) به منظور کاهش عوامل خطر بیماری های قلبی- عروقی در بزرگسالان پرخطر بود. مواد و روش ها: این پژوهش یک مطالعه کارآزمایی شاهد دار تصادفی سازی شده بود.۱۲۳۰ نفر از افراد ۵۰-۳۰ ساله از نظر میزان آگاهی، سازه های مدل فرانظری، وضعیت مصرف میوه، سبزیجات، ماهی و عوامل خطر بینابینی شامل نمایه توده بدنی، چاقی شکمی، فشارخون، چربی خون و قندخون تحت برنامه غربالگری قرار گرفتند و از این تعداد، ۳۳۲ نفر (گروه مداخله ۱۶۴ نفر و گروه کنترل ۱۶۸ نفر) از بالغین در معرض خطر به روش نمونه گیری چندمرحله ای انتخاب شدند. مداخله به صورت برگزاری جلسات آموزشی، توزیع بروشور، پوستر و ارسال پیامک انجام شد. برنامه های مداخله ای بر اساس میزان آمادگی افراد برای تغییر رفتار انجام شد. یافته ها: بر اساس نتایج به دست آمده، اختلاف معناداری در میزان آگاهی و مصرف میوه و سبزیجات بین گروه مداخله و کنترل بعد از مداخله وجود داشت (۰۰۱/۰< p) اما در مصرف ماهی اختلافی مشاهده نگردید (۴/۰= p). اختلاف معنی دار در سازه های مدل فرانظری به جز خودکارآمدی وجود داشت. در فاکتورهای بیوشیمیایی خون نیز اختلاف مشاهده شد به جز LDL کلسترول (۲/۰= p). استنتاج: نتایج مطالعه نشان داد که مداخلات مبتنی بر مدل می تواند در انجام رفتارهای سلامت محور موثر باشد. افزایش مصرف ماهی نیاز به مداخلات محیطی گسترده تری دارد و تغییر در برخی فاکتورهای بیوشیمیایی خون مانند LDL نیازمند زمان بیش تری می باشد. شماره ثبت کارآزمایی بالینی : ۱N۲۰۱۹۰۱۰۲۲۶۹۰۹IRCT

کلیدواژه ها:

health promotion interventions ، cardiovascular diseases ، risk factors ، transtheoretical model ، nutritional behaviors ، مداخلات ارتقای سلامت ، بیماری های قلبی ، عوامل خطر ، مدل فرانظری ، رفتارهای تغذیه ای