تاثیر گرادیان دما و بارش بر رویش عرضی و ویژگی های آوندی چوب زبان گنجشک (Fraxinus excelsior L.) در جنگل های هیرکانی

ویژگی های آوندی، کارامدی سامانه هیدرولیک درختان پهن برگ را تعیین می کنند. در این پژوهش برای بررسی تاثیر ارتفاع از سطح دریا و طول جغرافیایی (گرادیان دمایی و رطوبتی) بر رویش عرضی و ویژگی های آوندی بافت چوبی زبان گنجشک (Fraxinus excelsior)، از درختان واقع در دو رویشگاه ۳۰۰ و ۱۳۰۰ متری در جنگل های دالخانی رامسر و یک رویشگاه ساری (ارتفاع ۱۲۶۰ متری) نمونه برداری شد. پهنای حلقه رویش (TRW) و چوب آغاز و چوب پایان، میانگین اندازه (AVLA) و تعداد آوندهای چوب آغاز (VF)، تخلخل، هدایت هیدرولیکی ویژه نسبی (RSC) و طول الیاف در ده حلقه رویشی آخر در این درختان اندازه گیری و مقایسه شدند. براساس نتایج، تغییرات اندازه آوندها مستقل از دیگر ویژگی ها و متاثر از مولفه متفاوتی بود. در مقایسه رویشگاه مرتفع و پست رامسر، TRW در ارتفاع پایین بیشتر ولی RSC، VF و تخلخل در این رویشگاه کمتر بود. برخلاف انتظار، با کاهش ارتفاع (افزایش دما)، اندازه آوندها کوچک تر شد که این مسئله را می توان به اثر معکوس دمای بیشتر از حد آستانه بر فیزیولوژی درخت نسبت داد. علی رغم اختلاف در AVLA و VF در دو رویشگاه مرتفع رامسر و ساری، نحوه ترکیب این دو در درختان این دو رویشگاه به گونه ای بود که تخلخل، RSC و TRW رویشگاه ها شبیه یکدیگر شد. به طور کلی می توان نتیجه گرفت که در منطقه غربی و مرکزی هیرکانی، اثر ارتفاع از سطح دریا - که به شکل کاهش دما خود را نشان می دهد- بر رشد عرضی و سامانه آوندی درختان زبان گنجشک بیش از گرادیان رطوبتی (طول جغرافیایی) است.

کلیدواژه ها:

آناتومی چوب ، بافت هادی ، فیزیولوژی درخت ، گرادیان ارتفاعی ، ون