نقد داستان کوتاه «عفو عمومی» از بزرگ علوی بر اساس نظریه جامعه شناسی مجازات دورکیم

بزرگ علوی یکی از بزرگ­ترین داستان نویسان معاصر است که در تکامل داستان کوتاه و گستردگی آن در ادبیات معاصر نقش بسزایی دارد. او در تمام داستان­هایش با واقع گرایی انتقادی به بیان مسائل مختلف جامعه پرداخته است. یکی از داستان­های کوتاه بزرگ علوی، داستان عفو عمومی است. نویسنده در این داستان، واقعیات اجتماعی و تحولات جامعه آن دوران را به تصویر کشیده است. در این پژوهش تلاش شده است تا  مسائل مورد نقد در این داستان با نظریه جامعه شناختی مجازات دورکیم، انطباق داده شود. تفکر امیل دورکیم در رابطه با مجازات این است که، مجازات، کارکرد انسجام بخشی به اجتماع را دارد. از نظر او، هنگامی که جرمی اتفاق می افتد، به ارزش ها و اخلاقیات جامعه تعرض می شود. در نتیجه، جامعه احساس خطر کرده و عکس العمل نشان می دهد. مجازات، عکس العمل هیجانی و طبیعی جامعه نسبت به نقص ارزش های جمعی است. نگارنده در این پژوهش درصدد آن است تا به شیوه تحلیلی – توصیفی و روش کتابخانه­ای به بررسی داستان کوتاه «عفو عمومی» از بزرگ علوی بر اساس نظریه جامعه شناسی مجازات دورکیم بپردازد. نتیجه پژوهش نشان می­دهد که اگرچه مجازات ها در طول  دوران، دچار دگرگونی می شوند؛ ولی اصل و پایه آن ها تغییر نخواهد کرد. از این نظر، تغییر و دگرگونی مجازات ها به نوعی، سازگاری مجازات با وجدان جمعی زمان می­باشد. در واقع به تبع دگرگونی جامعه، مجازات نیز تغییر می­یابد.

کلیدواژه ها:

بزرگ علوی ، دورکیم ، داستان کوتاه ، عفو عمومی ، مجازات ، نقد جامعه شناختی