تصویر شهر مشهد و حرم مطهر امام رضا (ع) در سفرنامه واضح

قاری رحمت الله واضح (متوفی۱۸۹۶/؛،۱۳۱۱[ھ.ق]) از شعرا و دانشمندان بنام اواسط عصر نوزدهم میلادی است و صاحب تالیفات متعدد می باشد. از جمله تذکره الشعرائی دارد مسمی به «تحفه الاحباب فی تذکره الاصحاب» که در سال۱۹۱۴ میلادی در تاشکند منتشر گردیده است. همچنین «خوان نعمت و کان لذت» نام کتابی از او باقی مانده است که راجع به اغذیه و اشربه بخارا ممکن است بهترین اخبار را از آن کتاب به دست آورد. دیوان اشعار او را تا دوره ما نرسیده است، ولی اشعار متعدد «واضح» در سفینه و جنگهای اشعار بدست می آید. این دانشمند در سال ۱۳۰۴ هجری قمری (۱۱۸۴ میلادی) عازم بیت الله شده از بخارا به سرخس می آید و از آنجا به مشهد آمده، بعد از زیارت آرامگاه حضرت امام به گرگان رفته، از آنجا به قفقاز میگذرد. پس با راه آب به بیت الله رسیده و حج میکند. ازآنجا به کربلا و نجف و بغداد رسیده، با راه ایران به وطن خود شهر بخارا برمیگردد. واضح خاطرات مسافرت خود را در سال ۱۳۰۴ هجری (۱۸۸۷ میلادی) در شکل کتاب جداگانه ای تالیف می نماید مسمی بدو نام یکی «سوانح الممالک و فراسخ المسالک» میباشد و نام دیگر آن« عجایب الخبر فی غرایب السفر» است. او در این کتاب خود راجع به شهر مشهد و حرم حضرت امام اخبار مفصلی داخل کرده است. اینجانب هنگامی که بنابه دعوت دانشگاه فردوسی جهت شرکت در کنگره جهانی هزارمین سال ولادت شاعر و فیلسوف بزرگ ناصرخسرو عازم ایران بودم، اخبار فوق الذکر واضح را از کتاب او روبرداری نموده با خود آوردم که در وقت اقامت چند روزه در مشهد از آن استفاده نماییم.