نبوت، شریعت و قانون

از مهم ترین شاخصه های فلسفه سیاسی اسلام، توجه به نبوت و جایگاه نبی ۹ در ساختار اندیشه سیاسی است. نبی ۹ در فلسفه سیاسی کلاسیک اسلامی از دو جهت، بسیار مورد توجه قرار گرفته است: اول آن که نبی ۹ در راس ساختار سیاسی قرار دارد و قوام و دوام مدینه به او بستگی دارد؛ دوم آن که قانون در مدینه از نبی نشات می گیرد. در تفکر اسلامی نبی ۹ که با عالم فوق قمر در ارتباط است، معارف را در قالب شریعت که هم شامل قواعد فردی اخلاق و هم قواعد عمومی قانون مدینه می شود از جانب خداوند دریافت کرده و به عموم انسان ها عرضه می نماید. در زمان حضور نبی مکرم اسلام ۹ آیات قرآن و سیره و سنت او مبنای عمل و راهنمای افراد در زمینه امور فردی اخلاق و امور اجتماعی قانون تلقی می شد. اما آنچه امروزه برای مسلمانان مبنای عمل است، آیات قرآن و عملکرد معصومین : است. بنابراین اگر نص صریحی در قرآن یا سیره معصومین : در مورد خاصی وجود داشته باشد، در آن زمینه نیازی به قانون گذاری احساس نمی شود. در غیر این صورت می توان حکم مورد نیاز را از ادله شرعی استنباط کرد. علم فقه با شیوه های خاص خود عهده دار تعیین قواعد و قوانین مورد نیاز است. اما در مواردی که نص صریحی وجود ندارد و استناد به سیره یا سایر مستندات نیز امکان پذیر نیست، باید آنچه به عنوان قاعده و قانون وضع می شود، مطابق با شریعت باشد یا حداقل مخالفتی با آن نداشته باشد. به همین دلیل است که قانون موضوعه در میان مسلمانان، چندان نمی تواند جایگاهی داشته باشد و بخش کوچکی از قلمرو قانون در میان مسلمانان را به خود اختصاص می دهد. بر این اساس، قانون در دیانت اسلام و به تبع آن در تفکر اسلامی، پیوندی وثیق با دو مفهوم شریعت و نبوت دارد و نبی ۹ به عنوان صاحب، مبلغ و آورنده شریعت، از سوی خداوند، منشا اصلی و منبع اساسی قواعد مورد نیاز افراد بشر در قالب قانون تلقی خواهد شد.

کلیدواژه ها:

نبوت ، شریعت ، قانون ، نص ، مدینه النبی