کارکردهای بلاغی ترجمه در شکل گیری ساختار تفسیر عرفانی

کارکردهای بلاغی ترجمه در شکل گیری ساختار تفسیر عرفانی* ترجمه شیوه­ ها، انواع و کارکردهای متفاوتی دارد، از جمله این کارکردها زمینه ­سازی بیان تاویل آیات و احادیث و روایات است. در متون عرفانی بنای سخن بر آیات، احادیث، روایات و نقل قول­های فراوانی قرار می­گیرد. بنابراین نیاز به استناد عینی به اصل متن، عارف را وامی­دارد تا متن عربی را در کنار ترجمه آن، در کلام خود بیاورد. بزرگان صوفیه، از جمله­ ابوالفضل رشید الدین میبدی در النوبه الثالثه کشف الاسرار و عده الابرار، ترجمه را به علاوه بر نیاز اساسی به استشهاد، در جهت بیان رسا و تاثیرگذار درک باطنی خود، از آیات و احادیث به­کارگرفته­ اند. ظرافت، عمق و پیچیدگی و کارآیی این نوع ترجمه، نقش بنیادی و چشمگیری در شکل­گیری ساختار زبانی و معنایی متن دارد این موضوع در این پژوهش، مورد بررسی قرار گرفته است. یافته ­ها  نشان می­ دهند در تفسیرعرفانی میبدی، ترجمه آیات، احادیث، روایات و نقل قول­ها، هم درکنار اصل عربی و هم در غیاب اصل عربی، آمده­اند. همچنین، بنا بر نیاز، هر دو شیوه ترجمه مستقیم و ترجمه آزاد، به­کارگرفته شده­ است. چینش حساب شده ترجمه­ها، در ساختار زبانی و معنایی متن، به گونه­ای است که در همان چندین جمله آغازین ترجمه آیات و احادیث و روایات، چرخش از معنای ظاهری به سوی معنای تاویلی رخ می­دهد و در ادامه با شرح و بسط معنای تاویلی، ساختار زبانی و معنایی متن شکل می­گیرد. چنین است که نویسنده درون ترجمه­ها و یا در پیوند با این ترجمه­ها، زمینه بیان اندیشه­اش را مهیا می­گرداند. همچنین این شیوه ترجمه در هماهنگ کردن مضمون متن عربی و اندیشه نویسنده، یکپارچه سازی ساختار معنایی متن، افزایش عمق و ابعاد معنا، نقش زیربنایی به عهده دارد. در مجموع این کارکردهای بلاغی ترجمه عارف مفسر مترجم هستند که، را به هدف نهایی، بیان مستند، روشن، زیبا و تاثیرگذار تاویلات و اندیشه­ های عارفانه­ اش می­ رسانند.

کلیدواژه ها:

بلاغت ، ترجمه ، تاویل ، تفسیر عرفانی ، کشف الاسرار و عده الابرار ، ابوالفضل رشیدالدین میبدی