تاثیرپذیری قهرمانان افسانه های عامه از شاهنامه

قصه ­های پهلوانی یکی از انواع قصه­ های عامه است که نبرد اغراق ­آمیز پهلوانان و قهرمانان واقعی، تاریخی یا خیالی را به همراه ماجراهای عیاری و عاشقانه آن ها به تصویر می­ کشد. بسیاری از خصال، صفات و کنش­ های پهلوان قصه ­ها در سنت­ های پهلوانی ایران باستان، اندیشه ­های اساطیری و نظام عیاری و جوانمردی ریشه دارد. در این میان، نقش شاهنامه فردوسی در الگوبخشی به شخصیت پهلوان ادب عامه و کنش­ های او از همه برجسته­ تر و نمایان­ تر است، به گونه ­ای که راویان قصه­ ها سعی در همسان ­سازی پهلوان ادب عامه با شاهنامه داشته ­اند. این پژوهش بر آن است تا ویژگی­­ های پهلوان قصه­ های عامه را در مقایسه با پهلوان شاهنامه از نظر الگوی تولد و بن­مایه ­های مربوط به آن، کنش­ های سلحشورانه و سیاسی، و خصال عیاری و جوانمردی شناسایی نماید. نتایج پژوهش نشان می­ دهد پهلوان ادب عامه در الگوی تولد، کیفیت بالندگی و تربیت، خصال جنگاوری و پای بندی به الزامات اخلاق جوانمردی با پهلوان حماسه ملی مشترکات فراوانی دارد؛ ولی بنا به خاستگاه مردمی­ اش، در کنش­ های سیاسی و نوع برخورد با نهاد قدرت، آزادانه ­تر و مستقل ­تر از پهلوان شاهنامه عمل می­ کند.

کلیدواژه ها:

قصه های عامه ، پهلوان ، شاهنامه ، مطالعات تطبیقی