تبیین سیر تاریخی کارکردهای جانبی مسجد

مسجد به معنی محلی برای سجده کردن و عبادت است . پیامبر اکرم (ص) فرمودند هرجا که نماز برپاداشته شود همان مکان مسجد است . بنای مساجد اولیه همانند اولین مسجد ساخته شده توسط پیامبر اکرم چند عملکردی بود و در سیر تاریخی خود عملکردهای دیگری هم در خود جای داد و گاها بعضی از کارکردهای خود را از دست داد. از جمله کارکردهای مسجد عبارت بودند از: عبادت و راز و نیاز با خداوند و برگزاری نماز به صورت انفرادی و جماعت ، دادخواهی و قضاوت، دعوت به جهاد، مکانی برای کسب علوم و جلسات و مباحثات فقهی ، مکانی برای اقامت بی سرپناهان و راه ماندگان و ... در نتیجه علی رغم سادگی ظاهری در معماری مساجد اسلامی اولیه این بناها از لحاظ اجتماعی و سیاسی و فرهنگی و اقتصادی نقش مهمی در جامعه اسلامی ایفا می کردند؛ لذا این مقاله به بررسی و تبیین سیر تاریخی کارکردهای جانبی مساجد در گذشته تا کنون با روش توصیفی - تحلیلی تاریخی می پردازد. نتایج نشان می دهد بسیاری از کارکردهای مسجد که در نمونه های اولیه مشاهده می شده از مساجد جدا شده اند و به صورت مستقل درآمده اند یا به طور کلی به فراموشی سپرده شدند و بیشترین تمایلات در این سیر تاریخی در جهت تخصصی کردن روزافزون مسجد و برجسته کردن کارکرد اصلی مسجد یعنی عبادت و برگزاری آیین های مذهبی است .

کلیدواژه ها:

سیر تاریخی ، کارکردهای مسجد ، مسجد