شناسایی خوشه های پرخطر موارد بروز سرطان معده در ایران با استفاده از آماره کاوشی فضا-زمان طی سال های ۱۳۸۸-۱۳۸۴

مقدمه: سرطان معده دومین سرطان شایع و کشنده ترین سرطان در ایران به شمار می آید. در این پژوهش به پهنه بندی و توزیع جغرافیایی سرطان معده و شناسایی خوشه های پرخطر این سرطان با استفاده از آماره کاوشی فضا- زمان پرداخته شده است.روش ها: این مطالعه از نوع کاربردی بود. داده های مورد نیاز آن از گزارش های ثبت سرطان اداره سرطان مرکز مدیریت بیماری های وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی استخراج شد. این داده ها به تفکیک استان ها برای یک دوره ۵ ساله از سال ۱۳۸۴ تا ۱۳۸۸ ثبت شده بودند. برای تجزیه و تحلیل اطلاعات و شناسایی خوشه ها از نرم افزار SaTScan و برای پهنه بندی توزیع سرطان معده و نمایش خوشه ها در کشور از نرم افزارArcGIS۱۰ استفاده شد.یافته ها: پس از تجزیه و تحلیل سه خوشه پرخطر شناسایی گردید. محتمل ترین خوشه، استان های اردبیل، گیلان، زنجان، آذربایجان شرقی، قزوین، آذربایجان غربی، کردستان، همدان، تهران و مازندران را در دوره زمانی ۱۳۸۷ تا ۱۳۸۸ شامل گردید که از لحاظ آماری در سطح ۰۵/۰ معنی دار بود. علاوه بر محتمل ترین خوشه، دو خوشه ی ثانویه نیز به دست آمد. خوشه ی ثانویه اول، شامل استان های خراسان جنوبی، کرمان و خراسان رضوی و از لحاظ آماری معنی دار به دست آمد. خوشه ثانویه دوم استان کهگیلویه و بویراحمد را در بر می گرفت که از لحاظ آماری معنی دار نبود.نتیجه گیری: نقاط پرخطر با استفاده از آماره کاوشی فضا – زمان شامل استان های شمالی، شمال غربی و مرکزی خصوصا اردبیل، کردستان، مازندران و گیلان می باشد. پیشنهاد می شود آزمایشات غربالگری در نقاط پرخطر و مطالعات اپیدمیولوژیک بیشتری برای پیاده سازی برنامه های پیشگیری از آن صورت پذیرد.واژه های کلیدی: سرطان معده، آماره کاوشی فضا- زمان، شناسایی خوشه، پهنه بندی بیماری