گزارش همایش: اقدام زیربنایی در مبانی نظری آموزش بین حرفه ای

مقدمه گستردگی آموزش علوم پزشکی، همواره ملل و جوامع بین المللی را بر آن داشته تا در صدد رفع نقایص الگوهای آموزشی در علوم تندرستی برآیند. در سال ۱۹۷۵، گزارش سازمان جهانی بهداشت (WHO) مبنی بر کیفیت نامطلوب آموزش علوم پزشکی در جهان منجر گردید تا به سال ۱۹۷۸، کمیته خبرگان WHO، در قطعنامه گردهمایی آلماتای قزاقستان، بر گسترش آموزش های گروهی، بویژه در چارچوب علوم پزشکی جامعه نگر و بهره گیری از روش حل مساله در آموزش علوم پزشکی تاکید نماید و عملا در حدود یک دهه بعد، یعنی، در اجلاس ۱۹۸۷ ژنو، فعالیت های صورت گرفته به معرفی الگوی آموزش چند حرفه ای (Multiprofessional Education-MPE) با شعار یادگیری با هم، کار با هم برای سلامت ‍»Learning together to work together for health» به عنوان راه حلی برای بهبود کیفیت آموزش علوم پزشکی مطرح گردید. به تدریج، این مفهوم، با قالبی جامع تر، تحت عنوان «آموزش بین حرفه ای یا IPE (Interprofessional education)» معرفی شد که بر اساس آخرین تعریف ارائه شده از سوی CAIPE (Centre of the Advancement of Interprofessional Education) در سال ۱۹۹۷، آموزش بین گروهی (IPE) به موقعیت هایی اطلاق می گردد که یادگیری شاغلین دو یا چند حرفه با یکدیگر، و از همدیگر، باشد تا مشارکت و کیفیت ارائه خدمات را بهبود ببخشند. در سه دهه اخیر، تلاش های فراوانی در کشورهای توسعه یافته، بویژه ایالات متحده، انگلستان و کانادا صورت گرفته است تا آموزش علوم پزشکی و همچنین آموزش مداوم جامعه پزشکی، هرچه بیشتر با مفهوم مشارکت و کار تیمی، به عنوان یکی از کلیدی ترین راه کارهای ارتقای کیفیت خدمات بهداشتی- درمانی در بین اعضای تیم سلامت عجین گردد. بدین منظور، بویژه در یک دهه اخیر، پژوهش های بنیادی و کاربردی گسترده ای به عنوان زیر بنا، و به دنبال آن، طراحی الگوهای آموزش بین حرفه ای انجام شده است. در این مدت، نتایج پیشرفت های حاصل در دانشگاه ها و مراکز تحقیقات بهداشتی و آموزشی در سازمان های رسمی و غیر رسمی، اعم از وابسته و غیر وابسته به مجامع بین المللی مثل WHO و تشکیلات منطقه ای آن در بخش های مختلف جهان، در همایش های بین المللی ارائه گردیده است. دانشگاه تورنتو کانادا در روزهای ۲۶ و ۲۷ می ۲۰۰۵ مطابق با ۳ و۴ خرداد ۱۳۸۴، در قالب یکی از برنامه های آموزش مداوم جامعه علوم پزشکی، کنگره ای بین المللی به شرح زیر برگزار نمود: اهداف ارائه مدل های نظری و چارچوب هایی در معرفی آموزش بین حرفه ای معرفی ابداعات مربوط به شیوه های آموزشی و برنامه ریزی در آموزش بین حرفه ای معرفی شیوه های ارزیابی و ارزشیابی در آموزش بین حرفه ای توسعه ساختاری مورد نیاز در آموزش بین حرفه ای شرکت کنندگان این همایش، عمدتا کارکنان نظام سلامت، اعم از کادر آموزشی دانشگاه ها، مراکز آموزش عالی و پژوهشی و کارکنان بخش بهداشتی- درمانی، شامل پزشکان با کلیه تخصص های پزشکی، پرستاران، داروسازان، دندان پزشکان، مددکاران اجتماعی و سایر پیراپزشکان و بعضا دانشجویان تحصیلات تکمیلی علوم پزشکی بودند. اکثریت شرکت کنندگان و ارائه کنندگان که بالغ بر ۴۰۰ نفر بودند، از ایالات متحده و کانادا و بعد از آن انگلستان، و تعداد اندکی از کشورهای اروپایی و آسیایی بودند. برنامه های همایش پس از افتتاحیه با سه سخنرانی، به تاریخچه آموزش بین حرفه ای در سه سطح نظام های بهداشتی- درمانی، مراکز آموزشی دانشگاهی و سطح اجرایی آن پرداخت. سایر برنامه ها در قالب جلسات فعال گروهی عبارت بودند از: ارائه مقاله در ۷ سالن (۴۲ مورد) که به تجربیات و ابداعات انجام شده در جهت ارتقای فرآیند آموزش بین حرفه ای می پرداخت. کارگاه های آموزشی (۲۱ مورد) که به ارائه الگوها و نظریه های زیربنایی آموزش بین حرفه ای و همچنین تدوین برنامه های آموزش بین حرفه ای و ارزشیابی آنها می پرداخت. دو مورد پانل با حضور صاحب نظران که به پاسخ گویی ابهامات در اجرایی نمودن آموزش بین حرفه ای و کاهش تنش های حرفه ای در این فرایند می پرداخت. سمپوزیوم (۷ مورد) به موانع و عوامل تسهیل کنندهای آموزش بین حرفه ای در مراحل مختلف تحصیل و ارزشیابی این برنامه ها می پرداخت. ارائه پوستر همراه با پرسش و پاسخ (۱۸ مورد) که عمدتا تجربیات حاصل در اجرای آموزش بین حرفه ای را ارائه نمودند. و بالاخره، یک برنامه تاتر فعال، با مشارکت شرکت کنندگان در همایش، به تحلیل ابعاد کار گروهی بر بالین، به عنوان برنامه ویژه اجرا شد. مطالب ارائه شده در همایش، علاوه بر معرفی دستاوردهای پژوهشی، ۱۱ پروژه با صرف ۱۳ میلیون دلار اعتبار تخصیص یافته در نظام آموزشی و بهداشتی- درمانی کشور کانادا و همچنین سایر کشورهای پیشرو در این زمینه، نظیر ایالات متحده، انگلستان و استرالیا، به معرفی الگویی پرداخت که آموزش علوم پزشکی در قالب بین حرفه ای با مرکزیت مددجو می تواند موجبات ارتقای هرچه بیشتر کیفیت آموزش و خدمات بهداشتی- درمانی را به همراه داشته باشد. در این الگو، تلفیق تعاملات دو سیستم آموزشی و حرفه ای (Educational system & professional system) اولی، با محوریت فراگیر و دومی، با محوریت مددجو، به بهبود تعاملات تیم سلامت، به منظور ارتقای برونداد دو سیستم پیش گفت می انجامد. برگزارکننده همایش Department of family and community medicine, University of Toronto In collaboration with: Council of health sciences and social work deans, University of Toronto Continuing education faculty of medicine, University of Toronto Centre for faculty development at St. Michael’s Hospital, University of Toronto Department of family and community medicine, University Health Network Conference website: www.cme.utoronto.ca/ipe۲۰۰۵