ارتقای کیفیت و اعتبار برگزاری آزمونها در جلسات امتحانی

ارزشیابی، به لحاظ ماهیت و پیچیدگی های خاص خود، از گسترده ترین و جنجالی ترین موضوعات آموزشی است و در صورتی که به نحو صحیحی اجرا گردد، می توان بر اساس نتایج آن، نقاط قوت و ضعف آموزشی را مشخص نمود و در ایجاد تحول در نظام آموزشی، گام های مثبتی برداشت(۱). مساله تقلب در امتحانات به لحاظ شیوع در غالب جوامع، موضوعی نسبتا عمومی و فراگیر است(۲و۳)، و نتایج پژوهش ها حاکی از این است که تقلب، به عنوان یک مشکل آموزشی، ریشه در تربیت خانوادگی، اجتماعی و برخوردها و مناسبات جوامع دارد، و از گرایشات مذهبی، شخصیت افراد، تمایلات اخلاقی، سن، جنس، میزان اهمیت امتحان، عرف موسسه آموزشی و سطح مراقبت از امتحان تاثیر می پذیرد(۴و۵). پرداختن به این مساله در موسسات آموزشی، علاوه بر تاثیری که در بهبود کیفیت ارزشیابی ها خواهد داشت، همواره به لحاظ نگرانی از این موضوع که عادت به تقلب در امتحان، موجب سهل انگاری در زندگی و تقلب در کار نیز خواهد شد، حائز اهمیت است(۶). بدیهی است در مقام برخورد با مساله ای که دارای ریشه های عمیق، ابعاد وسیع، اشکال گوناگون(۵و۷) و پیامدهای نامطلوب می باشد، تنها امر و نهی کردن، نمی تواند یک مانع جدی به حساب آید. هرچند مقابله همه جانبه با بی نظمی ها در یک موسسه آموزشی مقدور نیست، اما در مواردی مانند سطح مراقبت، پیشگیری از امکان وقوع تبادل اطلاعات و نشان دادن حساسیت موسسه به اعتبار برگزاری آزمون ها، می توان مداخلاتی را پیش بینی کرد که ضرورتا به لحاظ چند بعدی بودن موضوع، لازم است همه صاحبان فرایند یا حداقل نمایندگان آنها در این امر مشارکت نمایند. برای کارآیی بیشتر برنامه های آموزشی در موسسات، روش های اعتبارسنجی برگزاری آزمون ها باید محکم، مودبانه، کاملا شفاف و مستمر صورت گرفته و بدون تبعیض پی گیری شود(۷). به منظور ارتقای کیفی آزمون ها، با استفاده از تجربیات و نظرات دانشگاه های مختلف ایران و جهان، و مشارکت اعضای هیات علمی و کارشناسان دانشکده بهداشت، راه کارهای جدیدتری را در قالب اقدام پژوهی (Action research) بکار بستیم که هم از نظر هزینه و هم از نظر بازدهی بیشترین کارآیی را داشته باشند. این اقدامات، به صورت طرح مشکل در شورای مدیران گروه و جلب همکاری اعضا و تبادل نظر در مورد راه کارهای حل مشکل، تنظیم دستورالعمل اجرایی امتحانات و ابلاغ آن به اساتید و کارشناسان، تعیین کارشناسان مراقب هر امتحان، چیدن صندلی های امتحانات در قالب های تعیین شده به شکل تصادفی، حضور و غیاب دانشجویان با توجه به محل های تعیین شده، حضور الزامی استاد و نظارت او در برگزاری امتحان، تعیین و پیروی از مقررات کنترل و پیشگیری از تبادل اطلاعات شخصی و بین فردی حین امتحان، امکان استفاده از محل برگزاری امتحان در ساعت مقرر با کنترل باز و بسته کردن درها و نظارت مسوول امتحانات دوره در برگزاری کلیه امتحانات اجرا گردید. این اقدامات، در نیم سال دوم سال تحصیلی ۸۳-۸۲ و نیم سال اول ۸۴-۸۳ در دانشکده بهداشت به مورد اجرا گذاشته شد و بر این اساس مقرر گردید: افرادی که امتحانات را مراقبت می نمایند، صدیق بوده و نسبت به کار خود اهتمام داشته باشند، طرح سوالات توسط اساتید، چند نوع باشد (سوالات A، B و ...)، دانشجویان بر اساس طرح های مختلف و متفاوت در جلسه امتحان قرار گیرند، تدابیر خاصی در بالا بردن کیفیت آزمون ها و جلوگیری از تقلب اندیشیده شود و از نظرات کلیه کارشناسان مراقب در هر ترم قبل از امتحانات استفاده گردد. ضمنا قابل ذکر است که پس از انجام مقدماتی این طرح در نیم سال های پیش گفت، که با موفقیت قابل توجهی همراه بود، ما به یک سطح عالی از مشارکت، همدلی و اتفاق نظر بین کلیه افراد دست اندرکار آزمون ها برای حل این مشکل آموزشی نائل شدیم.