چگونه یک مقاله پزشکی بنویسیم؟

مقاله ای با عنوان تاثیر آموزش بر آگاهی مددجویان HCVمثبت از بیماری هپاتیت C در مجله ایرانی آموزش در علوم پزشکی در شماره ۱۱ منتشر شده است(۱). با توجه به اهمیت مقالات با کیفیت و جایگاه ویژه نقد در بهبود کیفیت گزارش ها، نکات زیر در مورد این مقاله، جهت بهبود کیفیت نگارش سایر مقالات قابل بحث می باشد. نقد مقالات برای رشد دانش ضروری بوده و باعث ارتقای کیفیت پژوهش های علمی می شود، علی رغم ضرورت نقد علمی که منجر به بهبود کیفیت مقالات گزارش شده می شود، کم تر در مجلات ایرانی وجود دارد(۲)، ولی مجله آموزش در علوم پزشکی به عنوان مجله ای پیشرو و برتر در علوم پزشکی و آموزش پزشکی( مجله برتر در جشنوراه رازی) این فرصت مناسب را فراهم ساخته است و این مهم باعث بهبود سطح کیفی مقالات در این مجله و حتی در سطح کشور می شود(۳). نقد علمی با هدف ارتقای سطح کیفی مقالات بسیار مفید و ضروری می باشد. اکثر پزشکان و برخی پژوهشگران دوره های آموزشی و یا آموزش منظم در زمینه مقاله نویسی نداشته اند، و این می تواند منجر به کاهش انتشار کیفیت مقالات گردد(۴)، این کاستی ها در گزارش مقالات به گونه ای است که باعث عدم اعتماد به مقاله می گردد و در مقابل صحت گزارش دهی باعث افزایش اعتماد خواننده و تصمیم گیرنده های بهداشتی به مقاله می شود(۳). از این رو نقد مقالات به صورت علمی می تواند برای خوانندگان و محققین و پژوهشگران در راستای افزایش کیفیت مقاله مناسب باشد. به طور کلی چهار آیتم عمده و مهم در ارزیابی یک مقاله وجود دارد که عبارتند از: اهداف مطالعه، طراحی مطالعه، نتایج، بحث و نتیجه گیری. یکی از مهم ترین قسمت هایی که در قسمت طراحی مطالعه مورد ارزیابی قرار می گیرد(۴) و باعث اطمینان به نتایج می شود، استفاده از آزمون های آماری متناسب با اهداف مطالعه و بر اساس نوع متغیر های می باشد(۴). از آنجایی که مطالعات اپیدمیولوژیک به شدت تحت تاثیر مخدوش کنندگی قرار دارند، انتخاب آزمون آماری مناسب بسیار حائز اهمیت است، اما نکته مهم تر منطبق بودن آزمون های آماری در قسمت روش ها با آنچه در گزارش ذکر می شود می باشد(۵). آنچه که یک نویسنده در مقاله می نویسد، مسوولیتش را بر عهده دارد و آنچه در روش اجرا ذکر شده است، می بایست با قسمت نتایج هم خوانی داشته باشد، همچنین بحث با نتایج باید هم سو باشد و در حقیقت قسمت های مختلف مقاله با یکدیگر منطبق بوده و مشابه هم و در یک راستا باشد(۴)، در مقاله مورد نقد واقع شده این هم خوانی وجود ندارد، به طوری که در قسمت روش اجرا از آزمون های آماری کای دو و فیشر نام برده شده است، که در نتایج از آن استفاده نشده است، همچنین در نتایج از ضریب همبستگی استفاده شده است، در حالی که در روش کار ذکر نشده است. همچنین در قسمت نتایج، به اهداف فرعی زیاد پرداخته شده است، در حالی که در مطالعات مداخله ای تاکید اصلی بر هدف عمده پژوهش که همان تاثیر مداخله می باشد، است و بهتر است، در قسمت نتایج بیش تر مورد توجه قرار گیرد و به نظر نمودار ۲ ضرورتی ندارد و بهتر بود که در یک جدول کلیه روابط گزارش می شد، چرا که درک جدول برای خوانندگان راحت و در مطالعات مداخله ای بیش تر توصیه شده است(۶). این در حالی است که همه آنچه آنالیز شده است، بحثی در مورد آن صورت نگرفته است. آنجه مطرح است، این می باشد که دلیل نویسندگان از ذکر برخی موارد یا خودداری از ذکر برخی آیتم ها آیا از نظر اخلاق علمی مورد تایید می باشد؟ یا این که نویسنده دلایلی برای این تناقض دارند؟ با توجه به اهمیت مقالات در تصمیم گیری های بهداشتی(۷) و پایین بودن گزارشات مطالعات مداخله ای و وجود کاستی ها در زمینه گزارش این نوع مقالات، برای اعتماد خوانندگان، نگارش مقاله توسط نگارنده طبق اصول علمی و بر پایه دانش مقاله نویسی و دقت بیش تر داوران مقالات در هنگام بررسی و تایید مقاله، ضروری به نظر می رسد و امید است با رعایت این نکات شاهد انتشار مقالات با کیفیت از نظر متدولوژی و محتوایی در مجلات پزشکی در کشور باشیم.