سنگ شناسی، ژئوشیمی و جایگاه زمین ساختی مجموعه ی گرانیتوئیدی رودره (جنوب بیرجند)

توده­ی گرانیتوئیدی رودره در جنوب بیرجند در کنار دیابازهای کرتاسه فوقانی رخنمون دارد. ترکیب سنگ­شناسی آن شامل تونالیت تا گرانودیوریت و گرانیت است. کانی­های مهم سازنده، عبارتند از پلاژیوکلاز، کوارتز، فلدسپار قلیایی، هورنبلند و بیوتیت. شواهد عدم تعادل نظیر منطقه­بندی نوسانی در پلاژیوکلازها، خوردگی حاشیه­ی هورنبلند و حضور ادخال­هایی از پلاژیوکلاز درون بعضی از بلورهای ارتوز مشاهده می­شود. گرانیتوئید رودره آهکی- قلیایی، پتاسیم پایین تا متوسط، متاآلومین تا اندکی پرآلومین و دارای خاستگاه آذرین (I) است. این سنگ­ها تهی­شدگی عناصر با شدت میدان بالا نظیر Nb، Ti، P، Y،  Ybو تا حدودی Ta را نشان می­دهند که بیانگر وابستگی آن­ها به جایگاه زمین­ساختی وابسته به فرورانش است. بی­هنجاری منفی یادشده می­تواند ناشی از آغشتگی و آمیزش ماگما با مواد پوسته­ای حین صعود و جایگزینی آن در مناطق فرورانش باشد. این سنگ­ها دارای غنی­شدگی عناصر نادر خاکی سبک (LREE)، فقیرشدگی عناصر نادر خاکی سنگین (HREE) و بی­هنجاری منفی کم ) Eu۹۷/۰-۷۱/۰Eu/Eu* = ) هستند. غنی­شدگی نمونه­ها از LREE و فقیرشدگی آ­ن­ها از HREE نیز بیانگر ماگماتیسم نفوذی متاآلومین نوع I کمان­های آتشفشانی حاشیه قاره­ها است. اختصاصات مذکور می­تواند بیانگر منشاء گرفتن ماگما از پوسته­ی اقیانوسی فرورانده شده و گوه گوشته­ای دگرنهاد روی آن، حاصل فرایند تبلور تفریقی و نیز هضم و آلایش ماگما با مواد پوسته­ای و باقی ماندن عناصر نادر خاکی سنگین در سنگ منشا باشد. نمودارهای جدا کننده­ی محیط­های زمین­ساختی نیز جایگاه گرانیتوئیدهای کمان آتشفشانی(VAG) و غنی­شدگی زون فرورانش را برای آن تایید می­کند. سنگ­های گرانیتوئیدی رودره دارای Sr پایین (ppm۲۶۱-۱۱۰) و نسبتSr/Y پایین بوده و در نمودار Sr/Y نسبت بهY، اغلب آ­ن­ها در گستره­ی سنگ­های آهکی- قلیایی معمولی قرار می­گیرند و با آداکیت­ها تفاوت دارند.

کلیدواژه ها:

Acid mine drainage ، environmental minerals ، Mazandaran province ، Galand-rud coal. ، رودره ، بیرجند ، گرانیتوئید ، ژئوشیمی ، جایگاه زمین ساختی.