ژئوشیمی و خاستگاه زمین ساختی سنگ های بازالتی پلیو-کواترنری جنوب شرق نهبندان، خاور ایران

فوران­های آتشفشانی با سن پلیو کواترنری در جنوب شرق نهبندان در بردارنده­ی سنگ­های بازی هستند، که روی نهشته­های فلیشی کرتاسه پسین و ته نشست­های آبرفتی جوان قرار گرفته­اند. از نظر سنگ­نگاشتی این سنگ­ها بازالت، آندزیت بازالت و آندزیت هستند. این گدازه­ها دارای بافت­های پورفیری، ریز بلوری-پورفیری، تراکیتی و پورفیری خوشه­ای هستند. این سنگ­ها دارای درشت بلورهای پلاژیوکلاز، کلینوپیروکسن (اوژیت)، اولیوین و آمفیبول (هورنبلند) و نیز پلاژیوکلاز-کلینوپیروکسن­های ریز بلور در خمیره هستند. از نظر ژئوشیمیایی این سنگ­ها آهکی- قلیایی و دارای ۸/۴۷ تا ۵۷ درصد وزنی SiO۲  و در حدود ۱۷ درصد وزنی Al۲O۳ هستند. در نمودار عناصر نادر خاکی بهنجار شده نسبت به کندریت، این سنگ­ها نشانی از غنی­شدگی در عناصر نادر خاکی سبک (LREE) و تهی­شدگی در عناصر نادر خاکی سنگین (HREE) دارند. این سنگ­ها در نمودار عناصر کمیاب بهنجار شده نسبت به گوشته­ی اولیه، عناصرNb ، P، Ti و Zr دارای بی­هنجاری منفی ولی عناصرPb ،K ، Ba و Srبی­هنجاری مثبت نشان می­دهند. این ویژگی­های شیمیایی گدازه­های پلیو کواترنری نهبندان همراه با بالا بودن نسبت­های LILE/HFSE و LREE/HREE نشان می­دهد که در یک محیط فرورانش حاصل شده­اند. نسبتY / Zrدر این سنگ­ها مشابه گدازه­های قوس قاره­ای است. بر اساس نمودارهای جدایشی زمین ساختی- ماگمایی گدازه­های پلیو کواترنری نهبندان در یک محیط حاشیه­ی فعال قاره­ای شکل گرفته­اند.

کلیدواژه ها:

Geochemistry ، Nehbandan ، subduction ، basaltic lavas ، Iran. ، ژئوشیمی ، نهبندان ، فرورانش ، گدازه های بازالتی ، ایران.