بررسی ترمودینامیکی نمکهای تبخیری در یکی از گودالهای نمکی استان یزد با نمونه برداری های زمینی و دورسنجی

ین کار پژوهشی در حاشیه مرطوب گودالهای نمکی )کویر( سیاه کوه یزد در شمال غرب شهرستان اردکان انجام گرفت. غالب بودن یونهای کلسیم و سولفات منجر به تبلور گچ در نزدیکی سطح آب زیرزمینی در خاک شده است. از عمق و نزدیک سطح آب زیرزمینی تا سطح خاک سیستم آهک – ژیپس – کلرورسدیم - آب و فشار گاز دی اکسیدکربن (CaCO۳-CaSO۴, ۲H۲O-aCl-H۲O-PCO۲) به سیستم ژیپس - سولفات سدیم - کلرورسدیم و آب (CaSO۴, ۲H۲O-Na۲SO۴-NaCl-H۲O) تغییر می یابد. نتایج حاصل نشان می دهد که از عمق یک متری و نزدیک به سطح آب زیرزمینی تا سطح خاک، به تدریج میزان قدرت یونی کاهش یافته و ضریب فعالیت یونها افزایش می یابد. از این رو در نزدیکی سطح ایستابی افزایش غلظت مولار یونهای کلسیم حاصل از گچ منجر به افزایش میزان کلسیم تبادلی و محلول و کاهش سدیم تبادلی در سیستم شده که این تاثیر تا سطح خاک ادامه یافته تا به تعادل نسبی نزدیک شود. جا به جایی کلسیم به جای سدیم روی سطوح تبادلی و وجود سولفات در فاز آبی تشکیل کانی های سولفات سدیم را به دنبال دارد که سرعت ته نشستی کانی های سدیمی )سولفاتی - کلریدی( با توجه به میانگین تبخیر سالانه ۹۰۰ میلیمتر در ناحیه مورد مطالعه ۱۸۰۰ تن در هکتار در سال برآورد می شود. همچنین نتایج به دست آمده نشان داد که نوار ۷ لندست ۷ قابلیت بیشتری در تفکیک کانی های تبخیری سولفاتی از کلریدی و نیز کانی های سدیمی از کلسیم را دارد.

کلیدواژه ها:

Evaporate ، oilS - Thermodynamic - Sulfate ، alinity type ، نمکهای تبخیری ، ترمودینامیک ، نوع سولفاته شوری