نوآوری مسئولانه مشخصه ها، چالش ها و ساز و کارهای پیاده سازی آن

نوآوری مسئولانه به معنای احساس مسئولیت تمام ذینعان یک نوآوری در قبال اثرات اجتماعی، اخلاقی و زیست محیطی آن است. روند شتابان شکل گیری نوآوری ها و گستردگی و نرخ بالای نفوذ آنها، خصوصا در حوزه های زیست فناوری و فناوری های ارتباطات و اطلاعات، اتخاذ رویکرد نوآوری مسئولانه را ضروری می سازد. مقاله حاضر، با هدف معرفی و ترویج این مفهوم، به روش توصیفی- مروری و بر مبنای مطالعات کتابخانه ای و بررسی متون و ادبیات این حوزه تدوین شده است. این پژوهش، ضمن تعریف دقیق مفهوم نوآوری مسئولانه و بررسی سیر تکامل آن، به چالش ها و ساز و کارهای پیاده سازی آن می پردازد. یافته های مقاله حاکی از آنست که در نوآوری مسئولانه، جهت دهی به نوآوری، پیش از پیدایش آن (رویکرد پیشنگر) از اهمیت ویژه ای برخوردار است. هدف از جهت دهی، فراتر از کاهش اثرات زیانبار اجتماعی، اخلاقی و زیست محیطی نوآوری است: جهت-دهی به نوآوری ها برای رفع ابرچالش های جامعه و کمک به نوآوران، از ابتدای فرآیند نوآوری برای لحاظ کردن دغدغه ها و معیارهای پذیرش اجتماعی و در نتیجه پیشگیری ازعدم استقبال جامعه و شکست نوآوری است. نکته مهم دیگر مورد تاکید این مقاله اینست که از آنجاییکه در نوآوری مسئولانه، تنها ناظر بر نوآوری، نهاد متمرکز حاکمیتی (دولتی) نیست، بلکه کلیه ذینفعان یک نوآوری مسئول هستند، شفاف بودن فرآیند نوآوری برای همه ذینفعان، ضروری است و برای برقراری این مهم، وجود قوانین مالکیت فکری از اهمیت ویژه ای برخوردار می-گردد. ضرورت ایجاد حکمرانی نوآوری در برقراری نوآوری مسئولانه، از دیگر نکات مورد تاکید این مقاله است که با تسهیل در مشارکت ذینفعان و به کارگیری منشور اخلاقی، استانداردها و مجوزها امکان پذیر می گردد.

کلیدواژه ها:

نوآوری مسئولانه ، ذینفعان ، پذیرش اجتماعی