تحلیلی بر نقوش گلیم شهرستان کوهدشت و عوامل موثر بر پیدایش آن ها

چکیده دست بافته های گلیم به عنوان یک هنر دستی زنانه در برخی از مناطق عشایری و روستایی ایران رواج دارد. این هنر، دارای تنوعی از بافت و نقوش بوده که در برخی از نقاط، مشخصه فرهنگ همان منطقه است. یکی از هنرهای رایج در استان لرستان، بافت گلیم با استفاده از نقوش سنتی می باشد که در گذر زمان دستخوش تغییرات گوناگونی شده است. از ویژگی های بارز این هنر در این منطقه تقارن، تنوع، انتزاعی و گرافیکی بودن نقوش می باشد. نقوش گلیم های لرستان مجموعه ای از دست بافته ها است که در طول سالیان متمادی؛ اعتقادات، باورها و آداب و رسوم را که نسل به نسل به آن ها رسیده، در خود جای داده است. هدف اصلی این پژوهش مطالعه مهم ترین نقوش به کار رفته در روی گلیم­های شهرستان کوهدشت با تاثیر­پذیری از فرهنگ مردم منطقه و همچنین عوامل موثر در پیدایش آن ها می باشد. سوال اصلی این پژوهش بدین صورت مطرح می گردد که دست بافته های گلیم در این منطقه به چند گونه تقسیم می شوند؟ و کدام عوامل در ایجاد تزئینات و پیدایش نقوش گلیم موثر بوده­اند؟ روش تحقیق در این پژوهش، به صورت توصیفی–تحلیلی می باشد و شیوه گردآوری اطلاعات کتابخانه ای و میدانی است و به تحلیل کیفی نمونه های مورد مطالعه می پردازد. براساس نتایج مطالعات، مهم ترین نقوش بافته شده بر روی گلیم ها عباتنداز؛ نقوش آیینی و اسطوره ای (نقش سرو، درخت زندگی همراه با گوزن، الهه زن، کوه)، نقوش حیوانات و مرغان (بزکوهی، اسب، خروس، اردک)، نقوشی یادمانی از سوگ و سور (رقص)، نقوش گیاهی و نقوشی برگرفته از اعتقادات مذهبی (نقش حوض)، همچنین می توان گفت اکثر نقوش به کار رفته برروی این دست بافته ها با الهام از نقوش مفرغ های لرستان بوده که به صورت پیوسته تا به امروز ادامه داشته است.

کلیدواژه ها:

Lorestan ، handicrafts ، Koohdasht city ، kilim ، kilim designs. ، لرستان ، صنایع دستی ، شهرستان کوهدشت ، گلیم ، نقوش گلیم.