تاثیر زوال بلوط ایرانی بر ترکیب عناصر معدنی در چوب و پوست: مفهومی برای حفاظت از آنها

در سال های اخیر، به علت خشک سالی های مستمر و پیامدهای ناشی از آن، کاهش شدید رشد و مرگ پایه های مختلف درخت بلوط ایرانی (Quercus brantii) در رویشگاه جنگلی زاگرس رخ داده است. اینکه آیا کاهش رشد منجر به تغییر در صفات عملکردی درخت در چوب، پوست و برگ و نیز ارتباط آنها با درختان بلوط ایرانی می شود تا حدودی نامشخص است. پژوهش حاضر با هدف مقایسه برخی از عناصر غذایی در برگ، پوست و چوب درختان بلوط ایرانی با درجات مختلف خشکیدگی و زوال در ایلام انجام گرفت. درختان بلوط مورد مطالعه بر اساس شدت زوال به چهار طبقه سالم، خشکیدگی کم، متوسط وکاملا خشک تقسیم شدند. نمونه برداری از برگ ها در ارتفاع میانی و قسمت بیرونی تاج و نمونه پوست و چوب درختان بلوط در ارتفاع برابر سینه و به صورت تصادفی انجام گرفت. پس از آماده سازی نمونه ها و تهیه عصاره مواد به روش هضم خشک، برای اندازه گیری عناصر آهن و منیزیم، از روش جذب اتمی؛ عنصر فسفر با استفاده از روش اسپکتروفتومتری؛ عناصر کلسیم، سدیم و پتاسیم به روش فلیم فتومتری و عناصر ازت و گوگرد با استفاده از دستگاه CHNSO اندازه گیری گردیدند. نتایج به دست آمده نشان داد که در برگ درختان بلوط همراه با افزایش سطوح خشکیدگی، میزان عناصر منیزیم، کلسیم، فسفر، آهن، پتاسیم، سدیم و ازت افزایش می یابد. عناصر منیزیم، کلسیم و سدیم موجود در پوست و نیز چوب درختان بلوط متاثر از تنش به وجود آمده روند تغییرات افزایشی را نشان دادند. حال آنکه، میزان عناصر ازت، فسفر و پتاسیم هم در برگ و هم در چوب یا کاهشی بوده و یا بدون تغییر ماندند. به طور کلی، میتوان گفت که خشکیدگی بر میزان جذب برخی عناصر غذایی برگ، پوست و چوب درختان بلوط ایرانی اثرات معنادار داشته است. عناصر غذایی با توجه به نقش خود در انجام فعالیت های حیاتی درختان بلوط، پاسخ های متفاوتی در برابر تنش وارد شده نشان دادند. تغییرات افزایشی یا کاهشی در میزان عناصر درختان بلوط متاثر از پدیده خشکیدگی نوعی مکانیسم دفاعی به منظور مقاومت در برابر تنش وارده و انجام فعالیت های حیاتی درختان بود.

کلیدواژه ها:

عناصر غذایی ، خشکیدگی ، زوال بلوط ایرانی ، واکنش دفاعی درخت ، نیتروژن.