بررسی اثر حشره کشی اسانس ۳ گونه مرزه بومی علیه ephestia kuehniella zeller

با توجه به خسارت بالای آفات انباری و اثرات نامطلوب سموم شیمیایی، استفاده از ترکیبات گیاهی یکی از بهترین گزینه ها برای کنترل آفات انباری محسوب میشود. اسانس ها، یکی از ترکیبات موثر گیاهی هستند که دارای اثر تدخینی بالایی میباشند. در این پژوهش اثرات حشرهکشی اسانس سه گونه مرزه بومی به نامه ای مرزه سهندی (Satureja sahendica Bornm)، مرزه خوزستانی (Satureja khuzistanica Jamzad) و مرزه گل درشت (Satureja macrantha C. A. Mey)روی شبپره آرد (Ephestia kuehniella Zeller) مورد بررسی قرار گرفت تا اسانس مرزهای که دارای بالاترین خاصیت حشره کشی است، انتخاب شود. برای تعیین سمیت تنفسی اسانس روی حشرات کامل شبپره آرد از روش زیست سنجی و به صورت طرح کاملا تصادفی تحت شرایط آزمایشگاهی ۲۷±۱ درجه سلسیوس، ۶۵±۱۰ درصد رطوبت نسبی و ۱۶ ساعت روشنایی و ۸ ساعت تاریکی مورد بررسی قرار گرفت. بدین منظور ابتدا در شیشه های ۲۸۰ میلی لیتری ۱۰ حشره کامل یک روزه قرار داده شد و سپس غلظت های مورد نظر اسانس در داخل درپوش شیشه روی کاغذ صافی به قطر ۲ سانتی متر ریخته شده و سپس کاملا با کمک نوار پارافیلم عایق شد. مدت زمان اسانس دهی در تمام آزمایش ها ۲۴ ساعت بود. آزمایش در ۱۰ تکرار انجام شد. برای اصلاح مرگ ومیر شاهد از روش Abbott و برای محاسبات LC۵۰ از روش Finney استفاده شد. بر اساس نتایج، ترکیبات عمده در گیاه مرزه خوزستانی کارواکرول (%۹۱/۵)، مرزه سهندی، تیمول (%۴۸/۵۹) و در مرزه گل درشت پاراسیمن (%۵۹/۵) بود. مقدار LC۵۰ حشرات کامل برای مرزه خوزستانی، سهندی و گل درشت به ترتیب برابر ۷/۷۵، ۱۰/۸۶ و ۲۰/۷۶ میکرولیتر بر لیتر هوا بود. در این پژوهش اسانس مرزه خوزستانی دارای کمترین مقدار LC۵۰ بود که نشان دهنده اثر حشره کشی بالای این اسانس میباشد که می توان به مقدار کارواکرول آن (%۹۱/۵) متنسب دانست. پس از مرزه خوزستانی، مرزه سهندی و سپس مرزه گلدرشت قرار داشتند. نتایج حاصل از این پژوهش، بیانگر اهمیت اسانس ها، به عنوان ترکیباتی امن با خواص حشره کشی و کارایی مناسب بود.

کلیدواژه ها:

اSatureja sahendica ، Satureja khuzistanica ، Satureja macrantha ، شبپره آرد ، سمیت تنفسی.