دارواش ها Mistletoe ، دوست یا دشمن: استراتژی درست برای کنترل آنها

دارواش از مهمترین گیاهان نیمه انگل دنیا هستند که بیشتر در مناطق گرم کره زمین انتشار دارند. در ایران چهار گونه دارواش (در جنگل های شمال)، موخور و چشم بلبلی (در جنگل های زاگرس) و ارسواش روی سوزنی برگان به ویژه ارس پراکنش دارند. این گیاه انگلی با بذر و میوه چسبناک خود به درختان میزبان چسبیده و با نفوذ اندام مکنده و ریشه مانند (هاستوریوم) خود به زیر پوست و چوب، آنها را مورد حمله قرار داده که باعث آسیب جدی به درخت شده به مرور زمان مرگ می شود. دارواش ها هر چند که برای سلامت درخت مضر است، اما گیاهی دارویی بوده که از خواص دارویی آن نمی-توان چشم پوشی کرد. از آنجایی که حدود %۷۸ از جنگل های ایلام به این گیاه نیمه انگل آلوده است و خسارات جبران ناپذیری به درختان وارد کرده که مهمترین راه برای از بین بردن این بیماری قطع مکانیکی شاخه آلوده میباشد و ممکن است عوارضی برای ادامه حیات گیاه داشته باشد، در این کار به بررسی خواص دارویی- درمانی آن پرداخته میشود تا هم با ساده ترین روش کنترل شود و هم کاربردهای بینظیر و فراوانی از آن استحصال شود. بهره برداری دارویی از این گیاه به دو روش خشک کردن و پیشرفته (عصاره گیری) میباشد که در کشور ما خشککردن آن بسیار محدود در عطاری ها انجام می شود. طبق گزارش مرکز بهداشت و سلامت بیماری ها، دارواش درمان تشنج، بیماری های گوارشی، آرتروز و سرطان تجویز میشود. طبق مشاهدات آزمایشگاهی، عصاره این گیاه سلول های سرطانی را از بین برده و کمک به افزایش کارایی روش های شیمیدرمانی و پرتودرمانی میکند. از دیگر خواص آن می شود به تقویت سیستم قلبی-عروقی، درمان افسردگی و اضطراب، تقویت کننده هورمون و درمان سرماخوردگی و آسم، طبق اسنادی که از سالیان قبل به جا مانده است، از این گیاه برای درمان اضطراب، تشنج، مشکلات پوستی، زخم و جراحات، تب، اختلالات ادراری و بیماری های قلبی استفاده شده است. ترکیب دارواش، سنبلالطیب و گل شاه پسند برای تنظیم هورمون و رفع خستگی استفاده میشود. در طب سنتی معمولا به عنوان دمنوش استفاده میشود. در طب سنتی ایلام نیز از کوبیده شده برگه ای موخور جهت کاهش التهاب و درد مفاصل و ماهیچه ها استفاده میشود.

کلیدواژه ها:

موخور ، کنترل طبیعی ، کاربرد دارویی ، درختان آلوده ، عصاره الکلی.