پراکنده رویی شهری: مبانی، مفاهیم و ویژگی ها

رشد، گسترش و بزرگ شدن کالبدی شهر فرآیندی است که بر تمام ساختار و پیکره شهر اثر می گذارد. یکی از عوامل اثرگذار بر رشد و توسعه کالبدی شهرها اقدامات سیاسی و برنامه ای دولت ها در قالب طرح های توسعه است. روند فزاینده رشد شهرها در دهه های اخیر با وجود مواهب و مزایای بسیار چالش های گوناگون اقتصادی، اجتماعی، کالبدی و زیست محیطی را در پی داشته و بعضا معضلات جبران ناپذیری بر جای گذاشته است. رشد و گسترش فضایی شهر پیامد افزایش طبیعی جمعیت از سویی و مهاجرت و جابجایی آن از سوی دیگر است، در این میان چگونگی رشد یا توسعه کالبدی شهرها از ارزش بسیار فراوانی برخوردار است. شهرها به گونه هایی از جمله در شکل توسعه میان افزا (توسعه در اراضی قهوه ای شهری) توسعه شهری پیوسته (شهرهای پیوسته اطراف شهر اصلی) و توسعه شهری گسسته (همچون شهرهای اقماری و بصورت مستقل و نیمه مستقل) رشد کرده اند. رشد روز افزون جمعیت و افزایش شهرنشینی، باعث ایجاد پدیده ای به نام پراکنده رویی شهری در عمده شهرهای جهان گردیده است. این امر پیامدهای اقتصادی و زیست محیطی فراوانی را به شهرها تحمیل نموده است. پراکنده رویی برآیندی از رشد سریع جمعیت و گسترش لجام-گسیخته در نواحی پیرامونی شهر و تاثیر مستقیمی بر توسعه فضایی شهرها دارد که در سال های اخیر به یکی از چالش های اصلی سراسر جهان تبدیل شده است. در همین راستا، این تحقیق با هدف تبیین فضایی پراکنده رویی شهری و اثرات محیط زیستی آن با استفاده از مطالعات کتابخانه ای – اسنادی و با هدفی کابردی می پردازد. در این راستا تحقیقات صورت گرفته در موضوع یا مرتبط با آن در قالب پایان نامه، طرح های پژوهشی و وبسایت های مورد کنکاش قرار گرفته است.

کلیدواژه ها:

رشد و گسترش شهری ، توسعه شهری ، پراکنده رویی شهری.