الگوی ساختاری تبیین اضطراب امتحان بر اساس ویژگی های شخصیتی: ارزیابی نقش میانجی گر راهبردهای شناختی و فراشناختی

زمینه و هدف: عملکرد تحصیلی دانش آموزان شاخصی است که به وسیله آن میزان یادگیری و پیشرفت آنها قضاوت می­شود و عوامل فردی و محیطی متعددی در عملکرد تحصیلی اثرگذار هستند. هدف پژوهش حاضر ارائه الگوی ساختاری تبیین اضطراب امتحان براساس ویژگی­های شخصیتی: ارزیابی نقش میانجی­گر راهبردهای شناختی و فراشناختی بود. روش پژوهش: جامعه آماری پژوهش حاضر را تمامی دانش­آموزان دختر دوره متوسطه دوم در شهر تهران در سال تحصیلی ۱۳۹۸- ۱۳۹۷ تشکیل دادند. روش نمونه­گیری به شیوه تصادفی خوشه­ای چند مرحله­ای و حجم نمونه ۴۲۱ نفر بود.  ابزار پژوهش شامل شامل پرسشنامه پنج عاملی نئو کاستا و مکری (۱۹۸۹)؛ مقیاس اضطراب امتحان ساراسون و همکاران (۱۹۵۶) و پرسشنامه راهبردهای شناختی و فراشناختی داوسون و مک اینری (۲۰۰۴) بود. برای تحلیل داده­ها از روش مدل­یابی معادلات ساختاری استفاده شد. یافته­ ها: نتایج نشان داد ضریب مسیر کل بین عامل روان رنجورخویی شخصیت (۰۱/۰>p، ۴۹۲/۰=β) و اضطراب امتحان مثبت و در سطح ۰۱/۰ معنادار است. همچنین ضریب مسیر کل بین عامل گشودگی شخصیت (۰۱/۰>p، ۱۸۶/۰=β) و اضطراب امتحان منفی و در سطح ۰۱/۰ معنادار بود. ضریب مسیر بین راهبردهای شناختی و اضطراب امتحان (۰۵/۰>p، ۱۹۶/۰-=β) از یک سو و ضریب مسیر بین راهبردهای فراشناختی و اضطراب امتحان (۰۱/۰>p، ۲۳۱/۰-=β) از سوی دیگر منفی و به ترتیب در سطوح ۰۵/۰ و ۰۱/۰ معنادار بود. اثر غیرمستقیم صفات وظیفه شناسی (۰۱/۰>p، ۱۲۶/۰-=β)، گشودگی (۰۱/۰>p، ۱۲۱/۰-=β) و برونگرایی (۰۱/۰>p، ۰۷۹/۰-=β) شخصیت بر اضطراب امتحان منفی و در سطح ۰۱/۰ معنادار است. از سوی دیگر اثر غیرمستقیم روان رنجورخویی (۰۱/۰>p، ۰۶۲/۰=β) بر اضطراب امتحان مثبت و درسطح ۰۱/۰ معنادار بود. نتیجه­ گیری: می­توان نتیجه گرفت می­شود الگوی ساختاری تبیین اضطراب امتحان براساس ویژگی­های شخصیتی: ارزیابی نقش میانجی­گر راهبردهای شناختی و فراشناختی قابل برازش است.

کلیدواژه ها:

Exam anxiety ، personality ، cognitive ، metacognitive ، اضطراب امتحان ، شخصیت ، شناختی ، فراشناختی