اثر متقابل تنش آبی و کود بر عملکرد محصول و بهره وری آب گندم در شرایط شور

در این پژوهش اثر متقابل تنش رطوبتی در مراحل مختلف رشد و مصرف کودهای نیتروژن و پتاسیم در شرایط شور بر عملکرد محصول و بهره­وری آب گندم بررسی گردید. این مطالعه در قالب طرح کرت خرد شده بر پایه بلوک­های کامل تصادفی با پنج تیمار آبیاری به­عنوان کرت اصلی، چهار تیمار کودی به­عنوان کرت فرعی و در چهار تکرار به مدت سه سال (۱۳۹۰-۱۳۹۳) در منطقه خسروشاه استان آذربایجان شرقی انجام شد. تیمارهای آبیاری شامل آبیاری در تمام مراحل رشد (I۱)، قطع آب در مرحله ساقه رفتن (I۲)، قطع آب در مرحله گل­دهی (I۳)، قطع آب در مرحله شیری شدن (I۴) و قطع آب در دو مرحله شیری و خمیری شدن (I۵) بود. تیمارهای کودی عبارت بودند از: توصیه کودی منطقه (F۱)، نیتروژن و پتاسیم ۳۰ درصد بیشتر از توصیه (F۲)، نیتروژن و پتاسیم ۳۰ درصد کمتر از توصیه (F۳) و نیتروژن ۳۰ درصد کمتر و پتاسیم به اندازه ی توصیه منطقه (F۴). نتایج نشان داد اختلاف عملکرد دانه بین تیمار آبیاری I۳ و بقیه ی تیمارها معنی دار بوده و تیمار I۱ با ۲۸۶۵ کیلوگرم بر هکتار بیشترین و تیمار I۳ با ۲۰۲۸ کیلوگرم بر هکتار کمترین عملکرد را داشتند. از نظر بهره­وری آب اختلاف بین تیمارهای آبیاری معنی دار بوده و تیمار I۵ با متوسط ۴۲/۱ کیلوگرم بر مترمکعب بیشترین و تیمار I۳ با ۷۱/۰ کیلوگرم بر مترمکعب کمترین بهره­وری را به خود اختصاص دادند. از نظر عملکرد بیولوژیک و بهره­وری آب براساس عملکرد بیولوژیک در بین تیمارهای کودی تیمار F۳ کمترین عملکرد را داشت. از نظر عملکرد دانه، بهره­وری آب بر پایه عملکرد دانه، میزان پروتئین دانه و غلظت عناصر دانه اختلاف بین تیمارهای کودی معنی­دار نبود. در شرایط محدودیت آب و شوری محیط ریشه که عملکرد را محدود می­کند، حذف آبیاری­های مراحل شیری و خمیری و مصرف نیتروژن و پتاسیم به مقدار توصیه شده برای گندم در منطقه قابل توصیه است.

کلیدواژه ها:

Deficit irrigation ، nitrogen ، potassium ، Saline stress ، Yield response factor