کانی شناسی کانسنگ و زمین شیمی توده های نفوذی مولد اسکارن در کانسار آهن گوی-داش، استان آذربایجان شرقی

کانسار آهن گوی­داش در جنوب استان آذربایجان شرقی و در ۲۷ کیلومتری جنوب ­غرب شهر قره آغاج در دورترین بخش شمال غربی پهنه سنندج- سیرجان واقع است. در این پژوهش، کانی­شناسی کانسنگ و زمین­شیمی توده­های نفوذی مولد اسکارن بررسی شده است. گرانیتوئیدهایی با ترکیب دیوریت- مونزودیوریت پورفیری و گرانودیوریت- مونزوگرانیت پورفیری به درون سنگ­های کربناتی ژوراسیک نفوذ کرده و باعث کانی­سازی اسکارن آهن گوی­داش شده­اند. کانسنگ بیشتر از مگنتیت به همراه کانی­های فرعی هماتیت، پیریت، کالکوپیریت، تتراهدریت، تنانتیت و گوتیت تشکیل شده است. پهنه اسکارنی کانی­های مختلفی از جمله گارنت (گروسولار و آندرادیت)، پیروکسن، کلریت، اپیدوت، اکتینولیت، کلسیت و کوارتز را شامل می­شود. این مجموعه کانی­شناسی، گویای ماهیت کلسیمی اسکارن است. سنگ­های آذرین مولد اسکارن در نمودارهای زمین شیمیایی در گستره­های گرانیت و مونزودیوریت جای می­گیرند. همه این سنگ ها دارای ماهیت آهکی قلیایی، سنگ­های دیوریتی دارای ماهیت متاآلومین و سنگ­های گرانودیوریتی دارای ماهیت پرآلومین هستند. سنگ های گرانودیوریتی ماهیت آداکیتی با سیلیس بالا و سنگ های دیوریتی ماهیت آهکی قلیایی معمولی دارند. غنی­شدگی از عناصر Rb، Th، Ba و U، و تهی شدگی از عناصر Nb و Ti نسبت به گوشته اولیه قابل مقایسه با سنگ­های شکل گرفته در پهنه­های فرورانشی است. الگوهای عناصر نادرخاکی بهنجار شده با کندریت برای سنگ­های مورد بررسی تقریبا شبیه بوده و نشان دهنده غنی بودن آنها از عناصر خاکی نادر سبک (LREE) در مقایسه با عناصر خاکی نادر سنگین (HREE) هستند. نسبت LaN/YbN در این سنگ­ها نشانگر نبود گارنت در محل خاستگاه و عمق کم تشکیل ماگماست. ماگمای مولد سنگ­های گرانودیوریتی برآمده از ذوب پوسته زیرین نازک شده است. نسبت­های Nb/Zr و Sr/Ce در این سنگ­ها بیانگر ماگمای ناشی از ذوب پوسته اقیانوسی فرو رونده و رسوب­های روی آن هستند. سنگ­های مورد بررسی در قلمرو نفوذی های وابسته به فعالیت ماگمایی در کرانه فعال قاره، در یک کمان قاره ای جای دارد.

کلیدواژه ها:

Mineralization ، Fe-skarn ، Geochemistry ، Petrogenesis ، Guydash ، کانی زایی ، اسکارن آهن ، زمین شیمی ، گرانیتوئیدهای دیوریت- مونزودیوریت پورفیری و گرانودیوریت- مونزوگرانیت ، گوی داش.