برآورد ظرفیت ترسیب کربن در گون زارهای استان مرکزی (مطالعه موردی منطقه مالمیر شهرستان شازند)

دی اکسیدکربن اتمسفر در دهه های اخیر افزایش قابل توجهی داشته است. شیوه های مدیریت اراضی، شرایطی را برای تعدیل افزایش غلظت ۲CO فراهم می آورند که طی آن کربن اضافی از طریق ذخیره شدن در بیوماس گیاهی و مواد آلی خاک ترسیب می گردد، این فرایند را اصطلاحا ترسیب کربن خاکی گویند. اکوسیستم های مرتعی به دلیل اینکه نیمی از کل اراضی جهان را دربر گرفته اند، قابلیت بالایی در ترسیب کربن دارند. گون زارهای ایران با وسعت ۱۷ میلیون هکتار، معادل ۱۰ درصد کل اراضی کشور را پوشش داده اند و سهم بالایی در ترسیب کربن دارند. به منظور بررسی نقش و قابلیت گون زارها در ترسیب کربن، یک منطقه معرف از تیپ گیاهی Astragalus verus-Bromus tomentellus در مراتع مالمیر شهرستان شازند در استان مرکزی انتخاب شد و مقادیر کربن در بیوماس هوایی و زیرزمینی، لاشبرگ و خاک در آن محاسبه گردید. نتایج نشان داد که کل کربن ترسیب شده در واحد سطح، ۹۵/۳۲ تن در هکتار بود و ۴۳/۸۷ درصد از کل ترسیب کربن را کربن آلی خاک تشکیل می داد. نتایج توزیع کربن بیوماس کل نشان داد که ذخیره کربن در بیوماس اندامهای هوایی، بیش از ریشه ها بود. نتایج تجزیه همبستگی و رگرسیون گام به گام نشان داد که ترسیب کربن با ارتفاع و حجم بوته های گون ، بیوماس هوایی، بیوماس زیرزمینی، بیوماس کل، مقدار لاشبرگ و کربن آلی خاک رابطه مثبت و معنی دار داشت. به طورکلی، می توان چنین نتیجه گیری کرد که گون زارها قابلیت بالایی در ترسیب کربن دارند و خاک مهم ترین مخزن کربن آلی در گون زارهاست.

کلیدواژه ها:

ترسیب کربن ، کربن آلی خاک ، بیوماس ، لاشبرگ ، مراتع ، گون زار ، استان مرکزی