نقش داستان در پرورش و تقویت مهارت پرسشگری کودک؛ بررسی موردی داستان حقیقت و مرد دانا

نقش داستان در پرورش و تقویت مهارت پرسشگری کودک؛ بررسی موردی داستان حقیقت و مرد دانا علی شیروانی شیری* چکیدهیکی از مهم ترین و بارزترین ویژگیهای کودکان، پرسیدن پرسشهای بیشمار در زمینههای گوناگون است. این ویژگی کودک که ریشه در کنجکاوی و حقیقتجویی وی دارد، از ویژگیهای عمومی انسان است که در دوره ی کودکی بیشتر نمود دارد. هدف از این مقاله، تاملی در ویژگی پرسشگری کودک و چگونگی پرورش و جهتدهی این توانمندی از طریق داستان است. داستانهای کودکان محمل و میدان گاه مناسب برای پرورش قدرت خلاقیت، تفکر، اندیشهورزی و همچنین تقویت و جهتدهی به ویژگی پرسشگری کودک است. این تحقیق با رویکردی کیفی و با بررسی اسناد به گردآوری دادهها پرداخته است. مورد مطالعه در این پژوهش، داستان حقیقت و مرد دانا از بهرام بیضایی (۱۳۵۱) است که از این زاویه تحلیل می شود. یافتهها نشان میدهد که برخی از داستانهای کودکان با خلق شکل و تجربهای از زندگی، کودک را در معرض مجموعهای از فرصتها و موقعیتهای هرچند ساختگی، اما به دقت طراحیشده قرار میدهند و برخی دیگر با دعوت از کودک به مشارکت در خلق معنای داستان، وی را پرسشگرانه و به طور فعال و مشارکتجویانه وارد فرایند خلق داستان میکنند و از این معناها نزد کودک تمرکززدایی می کنند. افزون بر این، نوع شخصیتپردازیها، زاویه دید، وقایع و رخدادها، شیوه ی جلوهگری درون مایه، پیرنگ و... میتواند در ایجاد چالش ذهنی و ترغیب کودک به پرسشگری و دعوت از وی به مشارکت فعالانه در فرایند ساخت معنا در داستان یا مشایعت منفعلانه ی او موثر باشد.  * استادیار گروه آموزشی علوم تربیتی دانشگاه فرهنگیان [e-mail]تاریخ دریافت مقاله: ۱۶/۱۰/۹۹              تاریخ پذیرش مقاله: ۲۶/۴/۱۴۰۰

کلیدواژه ها:

حقیقت و مرد دانا ، داستان ، کودک ، مهارت پرسشگری