مقایسه اثربخشی برنامه کاهش استرس مبتنی بر ذهن آگاهی و درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد بر اضطراب و کارکردهای اجرایی نوجوانان شطرنج باز حرفه­ ای

زمینه و هدف: پژوهش حاضر با هدف مقایسه اثربخشی برنامه کاهش استرس مبتنی بر ذهن آگاهی و درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد بر اضطراب، کارکردهای اجرایی و برنامه­ ریزی نوجوانان شطرنج باز حرفه­ ای انجام شده است. روش: پژوهش حاضر شبه آزمایشی با طرح پیش آزمون–پس آزمون با گروه گواه است. جامعه آماری این پژوهش نوجوانان پسر شطرنج باز حرفه ای شهر کرج در سال ۱۳۹۸ بود. با توجه به شبه آزمایشی بودن طرح، نمونه ای ۴۵ نفری (هر گروه ۱۵ نفر) با توجه به معیارهای ورود از بین افراد جامعه آماری به صورت هدفمند و داوطلبانه انتخاب شدند. شرکت کنندگان بااستفاده از گمارش تصادفی ساده در دو گروه آزمایشی یا گواه قرار گرفتند. ابزار گردآوری اطلاعات شامل پرسشنامه اضطراب بک ۲ (بک و همکاران، ۱۹۹۶) و آزمون رایانه­ ای برج لندن (شلایس، ۱۹۸۲) بود. برای تحلیل داده­ ها از آزمون تحلیل کوواریانس یک و چندمتغیره استفاده شد. شرکت کنندگان در گروه برنامه کاهش استرس مبتنی بر ذهن آگاهی طی هشت جلسه و در گروه درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد در ۸ جلسه در جلسه ها شرکت کردند؛ در حالی که گروه گواه هیچ مداخله­ ای دریافت نکردند. یافته ها: نتایج پژوهش حاضر نشان داد برنامه کاهش استرس مبتنی بر ذهن آگاهی و درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد تاثیر معناداری بر اضطراب و برنامه ریزی و سازماندهی نوجوانان شطرنج باز حرفه­ ای دارند (۰/۰۵>p). نتیجه گیری: با توجه به اثربخش بودن این رویکردها، روان­شناسان ورزشی می­ توانند جهت بهبود اضطراب و کارکرد اجرایی در ورزشکاران از این رویکردها استفاده کنند.

کلیدواژه ها:

Aanxiety ، Acceptance and commitment therapy ، Chess Players ، Executive function ، Mindfulness based stress reduction ، اضطراب ، برنامه کاهش استرس مبتنی بر ذهن آگاهی ، درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد ، شطرنج بازان ، کارکرد اجرایی