نیاز سنجی و اولویت بندی اجرای عملیات آبخیزداری در حوزه آبخیز (مطالعه موردی: حوزه آبخیز ازوئیه کرمان)

با توجه به خشکسالی های پی در پی، افت سطح آبهای زیرزمینی در پایین دست حوزه، حجم زیاد سیلاب های خروجی حوزه، میزان فرسایش خاک و بحران های اقتصادی و اجتماعی در بسیاری از حوزه های آبخیز اجرای عملیات های آبخیزداری برای عبور از این مشکلات ضروری می باشد. در این تحقیق برای انتخاب گزینه های مناسب و مدیریت حوزه آبخیز قادرآباد ارزوئیه از روش تحلیل سلسله مراتبی (AHP) که بر اساس مقایسات زوجی معیارها می باشد، استفاده گردید. برای انتخاب معیارها از سه گزینه روش مکانیکی، بیومکانیکی و بیولوژیکی که از روش های مدیریتی حفظ منابع حوزه آبخیز می باشند استفاده شده است. جهت انتخاب گزینه در روش سلسله مراتبی یازده معیار مهم که از لحاظ تاثیر گذاری در انتخاب گزینه ها و اهداف، مهم باشند استفاده شده است. این معیارها شامل شیب، جاده دسترسی، آب های زیرزمینی، هیدرولوژی، زمین شناسی و ژئومرفولوژی، مسکونی، منابع آبی، پوشش گیاهی، اقتصادی واجتماعی، فرسایش و رسوب هستند که در روش سلسله مراتبی به صورت دو به دو مقایسه شده اند. نتایج نشان داد مهم ترین معیار در فرآیند انتخاب، گزینه شیب می باشد و کم اهمیت ترین معیار جاده دسترسی می باشد. در نهایت پس از وزن دهی کلی مقایسه گزینه ها مشخص گردید که روش مکانیکی با امتیاز ۰/۴۰۶ بهترین گزینه انتخابی عملیات آبخیزداری می باشد و روش بیومکانیکی و بیولوژیکی به ترتیب با امتیاز ۰/۴۰۲ و ۰/۱۹۲ در رتبه های بعدی قرار گرفتند.

کلیدواژه ها:

حوزه آبخیز ، AHP ، عملیات مکانیکی ، مقایسه زوجی