شناخت و دسته بندی معیارهای موثر بر ارتقاء پایداری اجتماعی در سه مقیاس شهر، محله و همسایگی

بحث توسعه پایدار ابتدا با محوریت محیط زیست ، سپس اقتصاد و در نهایت بعد اجتماعی آن مطرح شد. هر چند پایداری اجتماعی ، مفهومی در حوزه علوم اجتماعی است ، اما دست یابی به آن و تحقق اجتماع پایدار نیازمند تلاشی میانرشته ای است . در این میان دانش های محیطی از جمله معماری و شهرسازی نیز با بسترسازی کالبدی در جهت سوق به یک جامعه پایدار، نقش مهمی ایفا می کنند. در این راستا، تدوین معیارهای پایداری اجتماعی در مقیاس شهری می تواند کارآمد باشد. همچنین در این عرصه ، محلات به عنوان مبنای فیزیکی -اجتماعی و عنصر اصلی تشکیل دهنده ساختار شهرها، می توانند عامل موثری در تحقق پایداری اجتماعی باشند. در سطحی پایین تر از محله ، یعنی مقیاس همسایگی ، که نقش مهمی در سلامت ساکنان خود ایفا کرده و پیوستگی نزدیکی با کیفیت های زندگی انسان دارد، به عنوان سومین عرصه ای معرفی می گردد که نیازمند مطالعاتی پیرامون پایداری اجتماعی است . هدف از این پژوهش بررسی معیارهای پایداری اجتماعی در سه مقیاس شهر، محله و همسایگی و استخراج معیارهای مشترک در بین نظریات و مطالعات مختلف است . پژوهش حاضر به دنبال فهمی از بین گوناگونی معیارهای مطرح شده تاکنون است . در این راستا معیارهای پایداری اجتماعی ، در سه مقیاس مذکور از میان ۳۴ منبع داخلی و خارجی استخراج گردید و با استفاده از رویکرد تحلیل -محتوا، معیارهای مشترک از میان آنها شناسایی شد. نتایج حاکی از آن است که می توان معیارهای سنجش پایداری اجتماعی را در سه مقیاس، با عناوین »جمعیتی «، »مسکن «، »کیفیت محیط طبیعی «، »شکل کالبدی شهر«، »محله محوری «، »اختلاط و انسجام اجتماعی «، »سرمایه اجتماعی «، »عدالت اجتماعی «، »تعاملات اجتماعی «، »حس تنوع و سرزندگی «، »خوانایی «، »مردممحوری «، »رضایت مندی «، »قلمروگرایی «، »زیست پذیری «، »مطلوبیت کالبدی «، »عوامل معماری «، »امکانات و کیفیت زندگی «، » هویت ، حس مکان و فرهنگ « و »امنیت « دسته بندی نمود، اما با توجه به مقیاس بررسی ، معیارهای مشترک، با زیرمعیارهای متفاوتی سنجیده می شوند.

کلیدواژه ها:

پایداری اجتماعی ، مقیاس ، شهر ، محله ، همسایگی .