بررسی الگوی روابط متقابل عقلانیت و معنویت اسلامی در تعامل با هوش

هدف پژوهش حاضر، روشن کردن روابط متقابل عقلانیت و معنویت اسلامی در تعامل با هوش با تاکید بر حوزه ی آموزش و پرورش بود. تحقیق از نوع کیفی -کتابخانه ای و با تکیه بر متون اسلامی نگاشته شد. بدین ترتیب که ابتدا عقل درمعنای عمومی و جهانشمول آن مورد بررسی قرار گرفت. پس از آن معنویت در معنای وسیع و فرادینی مورد مطالعه واقع شد. درنهایت وارد بحث عقلانیت و معنویت در اسلام شدیم. یافته ها نشان دادند که عقل در معنای عمومی و کلی آن مترادف با هوش است؛ بنابراین تمامی افراد بشری از عقل برخوردارند و آن را از والدین به ارث میبرند. اما در اسلام عقل مترادف با هوش نمیباشد؛ بلکه یکی از رایطش لازم عقل، هوش بوده و شرایط کافی آن را قرآن تعیین کردهاست. لازمه ی آنکه عقل در معنای خاص آن یعنی عقل۵ اسلامی به منصه ی ظهور بپیوندد، آن است که فرد از روان سالم برخوردار باشد و در محیط قرآنی رشد و نمو نماید. همچنین معنویت یک مفهوم کلی و جهانشمول است که هر مکتبی به جنبه ی خاصی از آن تاکید دارد، و نقطهی اشتراک همهی مکاتب معنوی تکیه آنها بر تفسیرذهن گرایانه از جهان است. محیط اسلامی، یک محیط معنوی است که در آن نگاه مادی گرایانه محکوم میشود. منظور از محیطمعنوی، محیطی است که در آن ساحت مفهوم گرایی انسان بر مصداقگرایی او غالب میباشد. درنهایت معلوم شد که رابطه ی عقلانیت ومعنویت اسلامی، یک رابطه ی خطی از نوع عموم خصوص مطلق میباشد؛ و عقلانیت اسلامی محصول معنویت اسلامی است.

کلیدواژه ها:

هوش ، معنویت عمومی ، معنویت اسلامی ، عقلانیت عمومی ، عقلانیت اسلامی