مرجعیت علمی و ارزش های بوم محور در نقشه جامع علمی کشور

هدف: در جامعه اطلاعاتی امروز، علم و فناوری به­ مثابه مهمترین ارکان توسعه و پیشرفت جوامع تعریف شده­اندکه به سرعت در حال تغییرند. بر همین اساس دولت­ها سعی دارند فعالانه در سیاست­ها و اسناد بالادستی خود، به مقوله علم و فناوری ورود کنند و در جهت گفتمانی­شدن علم در سطح جامعه، سیاست­گذاری نمایند. یکی از مفاهیم اساسی در گفتمان علم و فناوری روز جامعه که نیازمند توجه در اسناد و برنامه های بالادستی است مفهوم "مرجعیت علمی" و "ارزش­های بوم محور" است که در بیانات مقام معظم رهبری نیز مورد تاکید قرار گرفته اند و تبلور آن را می توان در اسناد بالادستی، از جمله نقشه جامع علمی کشور مشاهده نمود. بدین منظور پژوهش حاضر با هدف تحلیل گفتمان نقشه جامع علمی کشور و در جهت حرکت به سمت وضعیت مطلوب در حوزه علم و فناوری در جامعه، انجام شده است. روش: این پژوهش با به­کارگیری روش تحلیل گفتمان انجام شده است. جامعه مورد مطالعه کلیه مفاد نقشه جامع علمی کشور می­باشند که به صورت هدفمند، راهبردهای سیزده­گانه آن با استفاده از روش لاکلاو و موفه و پس از متن خوانی و فیش برداری مورد تحلیل قرارگرفتند. یافته ها: مطابق یافته های حاصله، دال مرکزی این گفتمان «مرجعیت علمی نوآورانه» است که از طریق مدلول­هایی همچون «علم بومی» و «اقتصاد دانش بنیان» ساخت معنایی خود را پیدا کرده است. این تثبیت با هژمونی «فرهنگ­محور/بوم­محور» حمایت­شده است و زمینه­های اسطوره­سازی این سند نیز از طریق شعارهایی همچون «برپایی تمدن نوین اسلامی»، «افزایش تولید فناورانه به بیش از ۵۰ درصد تولید ناخالص داخلی» و «مرجعیت علمی زبان فارسی»، فراهم شده است. نتیجه گیری:  اصول مستخرج عبارتند از: مرجعیت علمی، ارزش های بوم محور، نفی وابستگی، صلاحیت حرفه ای، شبکه سازی علمی، آموزش پژوهش محور، توانمند سازی، پژوهش تقاضا محور،تمدن نوین اسلامی.

کلیدواژه ها:

comprehensive scientific map of the country ، discourse analysis ، scientific authority ، culture-bound – eco-centric ، نقشه جامع علمی کشور ، تحلیل گفتمان ، مرجعیت علمی ، فرهنگ محور-بوم محور.