آثار تربیتی شفقت در حوزه فردی و اجتماعی از منظر قرآن و روایات

شفقت از موضوعات مهم در حوزه تربیتی، شامل مهارت ها و ویژگی هایی است که نقش مهمی در روابط فردی و اجتماعی بر پایه مهربانی، و توجه به نیاز و مشکلات افراد دارد و موجب همبستگی و مسئولیت پذیری افراد جامعه می شود. هرچند در عصر حاضر نقش شفقت به عنوان الگوی تربیتی موثر در جامعه، مغفول مانده است، ولی قرآن و روایات به عنوان منابع هدایت و تربیت انسان به آن پرداخته اند. نوشتار پیش رو، با روش توصیفی تحلیلی به بررسی مفهوم شفقت و آثار تربیتی آن از دیدگاه قرآن و روایات می پردازد تا ویژگی و مهارت های شفقت و آثار تربیتی آن در ساحت های اعتقادی، احساسی، عاطفی و اخلاقی، در دو حوزه فردی و اجتماعی را بیان نماید و فرهنگ شفقت ورزی در جامعه رشد یابد و بر آن متمرکز شود. نتایج تحقیق بیانگر آن است که: الف) شفقت از صفات مثبت «فردی» و «اجتماعی» است که موجب تاثیر متقابل افراد بر یکدیگر در جهت بهزیستی و التیام روحی است. ب) شفقت مجموعه ای از صفات و مهارت هاست و مفهومی بیش از مهربانی و دلسوزی دارد. ج) شفقت رابطه فرد با «خدا» و «خود» و سپس، با «افراد جامعه و مردم» را برپایه اعتقاد توحیدی، محبت، مسئولیت پذیری، همدردی و همدلی قرار می دهد. بر این اساس شفقت چند نقش اساسی تربیتی دارد: ۱- خدا را حاضر و ناظر دانستن در تمام مراحل زندگی، و او را عامل دریافت رحمت و هدایت دانستن؛ ۲- کنترل احساس و مدیریت رفتار؛ ۳- حفظ و تسکین انسان در برابر رنج-های مادی و معنوی؛ و ۴- بسترسازی برای ایجاد محبت متقابل و بهزیستی.

کلیدواژه ها:

شفقت ، تربیت ، رنج ، بهزیستی ، قرآن و روایات