بررسی و تبیین اکراه در حقوق کیفری ایران با تاکید بر تحولات قانون مجازات اسلامی سال ۱۳۹۲

اکراه به اعمالی که موثر در شخص باشعور بوده و او را نسبت به جان، مال یا آبروی خود تهدید کند به نحوی: که عادتا قابل تحمل نباشد، گفته می شود. اکراه با تهدید صورت می گیرد و در اراده ی مکره که او را فاقد قصد یا رضا می کند و مهم ترین دلیل فقهی رفع مسئولیت: حدیث رفع می باشد و در حقوق به خاطر معیوب شدن اراده فرد مکره، مسئولیت از او برداشته می گردد. اکراه به این معناست که شخص دیگری را از طریق فشارهای روحی و روانی در موقعیتی قرار دهد که مجبور شود بین ارتکاب جرم و از دست دادن یکی از امور بااهمیت زندگی (مانند جان و مال خود یا نزدیکانش) فقط یک مورد را انتخاب کند؛ به نحوی که اگر مرتکب جرم نشود، جان یا مال یا ناموس خود یا عزیزانش مورد تعرض قرار گیرد. در این مورد قانون مرتکب جرم را سزاوار مجازات نمی داند و مجازات فاعل جرم را بر اکراه کننده تحمیل می کند. بر اساس ماده ۱۵۱ قانون مجازات اسلامی مصوب سال ۱۳۹۲، «هرگاه کسی براثر اکراه غیرقابل تحمل مرتکب رفتاری شود که طبق قانون جرم محسوب می شود مجازات نمی شود. با توجه به اینکه در قانون جدید در ماده ۱۵۱ به صراحت مقرر می دارد در حالت اکراه مرتکب مجازات نمی شود. بر این مبنا اثر حقوقی اکراه معافیت از مجازات است اما هنوز ابهاماتی درزمینه ی تاثیر اکراه در جرائم علیه تمامیت جسمانی اشخاص همچنان وجود دارد.

کلیدواژه ها:

اکراه ، قصد ، رضا ، حقوق کیفری ، اضطرار