آثار مخربی حاشیه نشینی در زمینه های فردی و اجتماعی- فرهنگی

رشد افقی و پراکنده رویی شهری پدیده ای است که در بیشتر شهرهای جهان رخ داده و به عنوان یکی از مهم ترین مسائل نیمه دوم قرن بیستم مطرح شده است. سرعت رشد شهرنشینی در کشورهای در حال توسعه بیشتر از کشورهای توسعه یافته است. در ایران نیز شهرنشینی با روندی سریع و شتابان همراه بوده و این رشد شتابان, مسایل و معضلات بسیاری برای شهرهای ایران به دنبال داشته است. یکی از مهم ترین پدیده های ناپایدارکننده توسعه شهری در کشورهای در حال توسعه نیز گونه ای از پراکنده رویی شهری با مشکلات حاد موسوم به اسکان غیر رسمی است که به دلایل مختلفی به ویژه در حریم شهرهای بزرگ اتفاق می افتد. این سکونتگاه ها علاوه بر آن که جلوه ای از فقر هستند، از جمله چالش های توسعه فضایی نیز می باشند که به صورت گسترش پراکنده و کم تراکم، با فاصله زیاد از مراکز شهری و معمولا با عدم اختلاط کاربری نمایان می شوند. توسعه فضایی سکونتگاه های غیر رسمی در حریم شهرها موجب اتلاف منابع، از بین رفتن اراضی کشاورزی و فضاهای باز و هم چنین آسیب به محیط زیست می شود. نتایج نشان می دهد افزایش بی رویه و روزافزون جمعیت شهرها، بویژه در کشورهای در حال توسعه، ناشی از رشد طبیعی و مهاجرت، زمینه ساز ایجاد پدیده اسکان غیررسمی گردیده که این پدیده، معضلات گوناگون اقتصادی، اجتماعی،کالبدی و... را در شهرها به وجود آورده است. عدم توجه به توسعه روستایی و کیفیت زندگی در محلات فقیرنشین شهری، در برنامه ریزی کلان کشور، سبب گردیده تا سیل عظیمی از مهاجرین در جستجوی کار و درآمد بیشتر، به حاشیه کلانشهرها محاجرت کنند. در این میان, حاشیه نشینی به عنوان آیینه تمام نمای مسایل شهری, جایگاه و اهمیت خاصی در تحقیقات اجتماعی دارد.